Fuyu

Basık şekilli iki Fuyu meyvesi, biri ortadan kesilmiş — Fuyu meyveleri. Foto: Frank Schulenburg, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Fuyu, Japon kökenli ve dünyada en yaygın yetiştirilen Trabzon hurması çeşitlerindendir. Buruk değildir; basık, hafif köşeli meyveleri sertken, elma gibi gevrekken yenebilir. Ağacı küçük kaldığı için sık dikime uygundur.

Köken: Japonya
Türkiye tescili: 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Antalya)
Burukluk: Buruk değil (tozlanmayla değişmez)
Ağaç: Zayıf gelişir, küçük kalır
Meyve: Orta iri, basık, hafif dört köşeli
Meyve eti: Turuncu-sarı, sert ve gevrek
Hasat: Ekim sonu – kasım başı (Yalova)
Tozlanma: Yalnızca dişi çiçek; tozlayıcısız da ürün verir

Köken ve özellikleri

Fuyu (Japonca adıyla Fuyugaki), Japon kökenli bir Trabzon hurması çeşididir ve Florida Üniversitesi (UF/IFAS) yayınına göre dünyada en yaygın yetiştirilen Trabzon hurması çeşididir. Türkiye’de 1990’dan beri TTSM listesinde kayıtlıdır.

Fuyu buruk olmayan bir çeşittir ve bu özellik tozlanmaya bağlı olarak değişmez: meyveler çekirdekli de olsa çekirdeksiz de olsa sertken, elma gibi gevrekken yenebilir. Ancak yazın kısa ve serin geçtiği yerlerde buruk olmayan çeşitler hafif buruk kalabilir.

Ağaç ve tozlanma

Ağaçları zayıf gelişir ve küçük kalır. Hatay’da yapılan çeşit denemesinde Fuyu, gövde çapı ve taç hacmi en düşük çeşitler arasında yer almış; araştırmacılar bu nedenle sık dikime uygun bulmuştur. Aynı çalışmada verimi yüksek ve düzenli bulunarak bölge için önerilmiştir; Yalova’daki denemede de bölgeye önerilen çeşitlerden biridir. Bazı kaynaklar Fuyu’nun D. lotus anacıyla uyuşmazlık gösterebildiğini belirtir; bu nedenle anaç seçimi önemlidir.

Fuyu yalnızca dişi çiçek açar ve tozlayıcı çeşit olmadan da ürün verir. Bahçede tozlayıcı varsa meyvelerde çekirdek oluşabilir.

Meyve özellikleri

Meyveleri basık ve hafif dört köşelidir. Kabuk hasat olumunda sarı-turuncudur, olgunlaştıkça turuncu-kırmızıya döner; meyve eti turuncu-sarı, sert ve gevrektir. Meyve ağırlığı bölgeye ve ürün yüküne göre belirgin şekilde değişir: Türkiye’deki denemelerde Çanakkale ve Yalova’da ortalama yaklaşık 175 g, Hatay’da yaklaşık 124 g ölçülmüştür.

Meyve ağırlığı: 174,6 g (Çanakkale); 173,5 g (Yalova); 123,9 g (Hatay)
Meyve şekli: Basık; en/boy oranı 1,46 (Çanakkale)
SÇKM: %14,8 (Çanakkale); %15,2 (Yalova); %14,9 (Hatay)
Çekirdek: 1,8 adet/meyve (Hatay); 6,3 adet/meyve (Yalova)

Hasat ve depolama

Fuyu orta-geç mevsim bir çeşittir. Yalova’daki denemede hasat 21 Ekim – 3 Kasım arasında yapılmıştır; Hatay’da da erkenci çeşitlerden sonra olgunlaşmıştır.

Zamanında hasat edilen meyveler 0 °C civarında ve yüksek nemde uzun süre saklanabilir. Ancak Fuyu üşüme zararına hassastır: 2–15 °C arasında bekletilen meyvelerde et kahverengileşir ve yumuşar. Bu nedenle depolama sıcaklığı doğru ayarlanmalıdır.

Öne çıkan özellikler

Buruk değil; sertken, elma gibi yenir.
Küçük ağaç; sık dikime uygun.
Tozlayıcı çeşit olmadan da ürün verir.

Dikkat

Meyve iriliği bölgeye ve ürün yüküne göre çok değişir.
2–15 °C’de depolanırsa meyve eti kahverengileşebilir.
Anaç seçimi önemli; D. lotus ile uyuşmazlık bildirilmiştir.

Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, üniversite yayınlarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, şeker oranı ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.