\u00dclkemizin hemen hemen her b\u00f6lgesinde yabanisine rastlamak m\u00fcmk\u00fcn olan b\u00f6\u011f\u00fcrtlenin sofral\u0131k olarak taze t\u00fcketimi yan\u0131nda sanayiye uygunlu\u011fu yeti\u015ftiricili\u011finin \u00f6nem kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli i\u015fleme tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tar\u0131ma dayal\u0131 sanayi kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7in ekonomik bir \u00e7e\u015fit olan b\u00f6\u011f\u00fcrtlenin meyve suyu,re\u00e7el, marmelat ve i\u00e7ki sanayi,konservecilik, pasta ve dondurma sanayisinde aranan bir \u00fcz\u00fcms\u00fc meyvedir.<\/p>\n
<\/p>\n
Ayr\u0131ca i\u00e7erdi\u011fi pektin maddesinden dolay\u0131 j\u00f6le yap\u0131m\u0131nda aran\u0131lan bir t\u00fcr olma \u00f6zelli\u011fine sahiptir. \u00dclkemizde yayg\u0131n olarak \u00f6zellikle turistik b\u00f6lgelerde taze t\u00fcketiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Yurdumuzun ekolojisinin uygun olmas\u0131, yeti\u015ftiricili\u011finin kolay olmas\u0131, k\u0131sa s\u00fcrede meyveye yatmas\u0131, birim alandan y\u00fcksek verim al\u0131nmas\u0131 ve di\u011fer meyvelere g\u00f6re fiyat\u0131n\u0131n daha fazla olmas\u0131, s\u00fcrg\u00fcnlerinin yenilenebilmesi, kolay \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 ve \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde t\u00fcketime uygun olmas\u0131 b\u00f6\u011f\u00fcrtlen yeti\u015ftiricili\u011finin \u00fclkemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan nedenli b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen; \u0131l\u0131man iklim meyve t\u00fcr\u00fc olmakla beraber yeti\u015ftiricili\u011fi belirli \u00f6l\u00e7\u00fclerde suptropik iklim b\u00f6lgelerinde de yap\u0131labilir. \u0130klim istekleri bak\u0131m\u0131ndan fazla se\u00e7ici olmayan b\u00f6\u011f\u00fcrtlenlerin de\u011fi\u015fik iklim \u015fartlar\u0131na kolayca adapte oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen genellikle bol g\u00fcne\u015fli, r\u00fczgardan korunmu\u015f, hasat zaman\u0131ya\u011fmur olmayan, yeterli toprak rutubetiolan ve k\u0131\u015flar\u0131 \u0131l\u0131k ge\u00e7en yerlerde rahatl\u0131kla yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131labilir.B\u00f6\u011f\u00fcrtlenin toprak istekleri di\u011fer \u00fcz\u00fcms\u00fc meyvelerden pek farkl\u0131 de\u011fildir. Y\u00fcksek \u00fcr\u00fcn elde etmek i\u00e7in orta a\u011f\u0131r (kumlu-killi), organikmaddece zengin, su tutma kapasitesi y\u00fcksek ve iyi drane olabilen topraklar tercih edilir. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen yeti\u015ftiricili\u011finde toprak reaksiyonu bak\u0131m\u0131ndan pH de\u011feri yakla\u015f\u0131k olarak 6,5 olmal\u0131d\u0131r. Ancak toprak reaksiyonu ekstrem s\u0131n\u0131rlar\u0131 hari\u00e7 \u00f6nemli de\u011fildir. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen yeti\u015ftiricili\u011finde her 100 gr. toprakta; 10-25 mg fosfor, 30-40 mg potasyum ve 12-15 mg ma\u011fnezyum i\u00e7eren topraklar en uygun topraklard\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
Di\u011fer bir \u00fcz\u00fcms\u00fc meyve t\u00fcr\u00fc olan Ahududu k\u00f6kleri genelde y\u00fczlek olarak geli\u015fir ve yay\u0131l\u0131rlar. Uygun toprak \u015fartlar\u0131nda k\u00f6kler 1,75 m derinli\u011fe inebilse de, k\u00f6kler \u00e7o\u011funlukla ilk 40 cm\u2019lik toprak alan\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak b\u00f6\u011f\u00fcrtlen k\u00f6kleri ahudutlar\u0131na g\u00f6re daha kuvvetli ve geni\u015f alana yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, \u00e7ok uygun olmayan toprak ko\u015fullar\u0131nda bile yeti\u015ftirilebilmektedir. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen yeti\u015ftiricili\u011fi i\u00e7in kurulacak bah\u00e7e yeri se\u00e7iminde her \u015feyden \u00f6nce ekolojik iste\u011fine uygun yerler se\u00e7ilir. Ayr\u0131ca b\u00f6\u011f\u00fcrtlenler uzun s\u00fcre taze olarak saklanamazlar. Bu nedenle bah\u00e7e yeri se\u00e7iminde, Pazar yerine yak\u0131n yerler veya nakliye durumuna uygunlu\u011fu dikkate al\u0131n\u0131r. \u00d6zellikle yaz aylar\u0131nda hasat zaman\u0131nda b\u00fcy\u00fck plantasyonlarda i\u015f\u00e7i bulmak sorun olabilir. \u00c7evreden ni\u015f\u00e7i temin imkanlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. E\u011fer sanayiye y\u00f6nelik b\u00f6\u011f\u00fcrtlen yeti\u015ftiricili\u011fi yap\u0131lacaksa da, g\u0131da ve sanayi kurulu\u015funa yak\u0131n bir yer se\u00e7ilir.Bah\u00e7e yerinin dikime haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na bir \u00f6nceki yazdan ba\u015flan\u0131r. Dekara 3-6 ton ah\u0131r g\u00fcbresiverilirBuna\u00a0imkan yoksa ye\u015fil g\u00fcbreleme yap\u0131labilir. Toprak, dikimden en az 1 ay \u00f6nce derin (25-30 cm) s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Dikimden \u00f6nce fosforlu ve potasyumlu g\u00fcbrelerle taban g\u00fcbrelemesi ve son bir s\u00fcr\u00fcm yapmak daha yararl\u0131 olmaktad\u0131r. Gerekiyorsa dikimden \u00f6nce rotovat\u00f6r, merdane veya s\u00fcrg\u00fc ge\u00e7irilerek kesekler k\u0131r\u0131l\u0131r, toprak d\u00fczeltilir. B\u00f6\u011f\u00fcrtlende, sonbahardan ilkbahara kadar olan devredebitkiler, toprak dikime haz\u0131r ve uygun oldu\u011fu zamanlarda dikilebilir. K\u0131\u015flar\u0131 fazla sert olmayan b\u00f6lgelerde sonbahar sonu ve k\u0131\u015f dikimi daha iyi sonu\u00e7 verir. Sonbahar dikimi i\u00e7in kas\u0131m en uygun ayd\u0131r. Sonbahar dikiminin avantaj\u0131 toprak nem durumunun \u00e7ok uygun olmas\u0131d\u0131r. K\u0131\u015flar\u0131 sert ge\u00e7en yerlerde ise dikim erken ilkbaharda, \u015fubat-nisan aylar\u0131\u00a0aras\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Dikim ilkbaharda\u00a0yap\u0131lacaksa fazla ge\u00e7\u00a0kal\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Aksi halde dikimden hemen sonra s\u0131cak ve kurak g\u00fcnler ba\u015flayabilece\u011finden s\u0131k s\u0131k sulama gerekecektir. Hafif topraklarda ise sonbahar dikimi daha uygundur. Dikim mesafeleri ise t\u00fcr ve \u00e7e\u015fitlerin b\u00fcy\u00fcme g\u00fcc\u00fc ve \u015fekillerine g\u00f6re dikim y\u00f6ntemlerine, terbiye \u015fekillerine g\u00f6re ve toprak i\u015fleme y\u00f6ntemine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Ortalama Ortalama bir de\u011fer vermek gerekirse S.A x S.\u00dc mesafesi 1,5 x 0,5 m olmas\u0131 yeterlidir.<\/p>\n
<\/p>\n
B\u00f6\u011f\u00fcrtlen 6 yolla \u00e7o\u011falt\u0131labilmektedir:<\/strong><\/u><\/p>\n 1. Tohumla \u00e7o\u011faltma<\/p>\n 2. K\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri ile \u00e7o\u011faltma<\/p>\n 3. U\u00e7 dald\u0131rmas\u0131 ile \u00e7o\u011faltma<\/p>\n 4. Yaprak-g\u00f6z \u00e7elikleri ile \u00e7o\u011faltma<\/p>\n 5. K\u00f6k \u00e7elikleri ile \u00e7o\u011faltma<\/p>\n 6. Doku k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile \u00e7o\u011faltma<\/p>\n <\/p>\n B\u00f6\u011f\u00fcrtlen yeti\u015ftiricili\u011finde budama \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcr i\u015flemlerinden birisidir. Yeti\u015ftiriciler iri meyvelerin, kuvvetli geli\u015fen dallar ve nlardan s\u00fcren 15 cm ve daha uzun yan dallardan meydana geldi\u011fini bilmektedirler. B\u00f6\u011f\u00fcrtlende meyve, ahudutlar\u0131nda oldu\u011fu gibi 2 ya\u015fl\u0131 dallardan al\u0131n\u0131r. Bu dallar ilkbaharda s\u00fcrerler ve yaz boyunca geli\u015firler ve ikinci y\u0131lda meyvelerini verdikten sonra kururlar. Budama i\u00e7in en uygun zaman ekolojiye g\u00f6re k\u0131\u015f sonu veya ilkbahar ba\u015f\u0131d\u0131r. Budamada, meyve veren ikinci y\u0131l\u0131ndaki dallar hasattan hemen sonra veya ilkbahar ba\u015f\u0131nda toprak seviyesinden kesilirler. Hasattan hemen sonra bu i\u015flemin yap\u0131lmas\u0131 hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararl\u0131 olur. Bundan sonra ilkbaharda ince s\u00fcrg\u00fcnler uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131 ve her bitkide 5-6 dal b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n Daha sonra bunlar telli sistemlerde teller \u00fczerine uygun aral\u0131klarla muntazam da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen tam olgunlu\u011fa geldi\u011fi zaman hasat edilmelidir. Genelde \u00e7e\u015fitler kendilerine has renklerini alm\u0131\u015f koyu siyah renkte olmal\u0131 ve meyve saplar\u0131 hafif esmerle\u015fmi\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ancak hasat zaman\u0131 tespitinde en \u00f6nemli husus meyvelerin kolayca salk\u0131mdan ayr\u0131labilecek durumda olmas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 \u00e7e\u015fitlerde meyve rengi siyahla\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde tam olgunla\u015fmam\u0131\u015f olabilirler. B\u00f6\u011f\u00fcrtlen hasad\u0131, sabah erken saatlerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6\u011f\u00fcrtlenler genellikle dikimden 3-4 y\u0131l sonra tam verimeyatmaktad\u0131rlar. Ekonomik \u00f6m\u00fcrleri ahudutlar\u0131ndan fazla olup 15-20 y\u0131l kadard\u0131r. Tam olgunlu\u011fa eri\u015fmi\u015f meyveler hemen hasat edilmelidir. Hasad\u0131n birka\u00e7 g\u00fcn gecikmesi meyvelerin yumu\u015famas\u0131na ve bozulmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n <\/p>\n \u0130yi bak\u0131ml\u0131 bah\u00e7elerde 1 dekar alandan en az 2 ton ve daha fazlas\u0131 \u00fcr\u00fcn al\u0131nabilmektedir. Bir i\u015f\u00e7i saatte ortalama 7-8 kg b\u00f6\u011f\u00fcrtlen toplayabilmektedir. B\u00f6\u011f\u00fcrtlenler genelde kural olarak sofral\u0131k t\u00fcketim i\u00e7in topland\u0131klar\u0131nda haftada iki defa, sanayi i\u00e7in ise haftada bir defa hasat edilirler. B\u00f6\u011f\u00fcrtlenlerin hasat s\u00fcresi, meyvelerin olum devreleri uzun oldu\u011fu i\u00e7in 60 g\u00fcn devam edebilmektedir. Hasattan hemen sonra meyveler so\u011fuk bir yere konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dclkemizin hemen hemen her b\u00f6lgesinde yabanisine rastlamak m\u00fcmk\u00fcn olan b\u00f6\u011f\u00fcrtlenin sofral\u0131k olarak taze t\u00fcketimi yan\u0131nda sanayiye uygunlu\u011fu yeti\u015ftiricili\u011finin \u00f6nem kazanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli i\u015fleme tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan tar\u0131ma dayal\u0131 sanayi kurulu\u015flar\u0131 i\u00e7in ekonomik bir \u00e7e\u015fit olan b\u00f6\u011f\u00fcrtlenin meyve suyu,re\u00e7el, marmelat ve i\u00e7ki sanayi,konservecilik, pasta ve dondurma sanayisinde aranan bir \u00fcz\u00fcms\u00fc meyvedir. Ayr\u0131ca i\u00e7erdi\u011fi pektin maddesinden… <\/p>\n