T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcretimi \u00e7ok eskilere dayanan f\u0131nd\u0131k, geleneksel ihra\u00e7 \u00fcr\u00fcn\u00fc olma niteli\u011fini devam ettirmekte ve \u00fclke ekonomisine olduk\u00e7a \u00f6nemli katk\u0131da bulunmaktad\u0131r.F\u0131nd\u0131k \u00fcreten \u00fclkeler aras\u0131nda saha, \u00fcretim ve ihracat bak\u0131m\u0131ndan ilk s\u0131rada yer almam\u0131za kar\u015f\u0131l\u0131k, birim sahada al\u0131nan \u00fcr\u00fcn bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer \u00fcretici \u00fclkelerin gerisinde bulunmaktay\u0131z. Y\u0131lda y\u0131la dalgalanma g\u00f6stermekle birlikte \u00fclkemizdeki f\u0131nd\u0131k \u00fcretim art\u0131\u015f\u0131 denetimsiz ve kontrols\u00fcz olarak geni\u015fleyen \u00fcretim sahas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
F\u0131nd\u0131k \u00e7erezlik olarak t\u00fcketildi\u011fi gibi, pastac\u0131l\u0131k ve \u015fekercilik sanayiinde geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde kullan\u0131lma alan\u0131na sahiptir. F\u0131nd\u0131\u011f\u0131n bir\u00e7ok \u00fcretim ve pazarlama sorunlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00dcretim sorununun ba\u015f\u0131nda verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc gelmektedir. F\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerinin ya\u015fl\u0131 ve \u00e7ok s\u0131k dikilmi\u015f olmas\u0131, tozlay\u0131c\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131, budama, g\u00fcbreleme ve m\u00fccadele gibi teknik uygulama noksanl\u0131klar\u0131 verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli sebepleridir. Pazarlama sorunlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda ise o y\u0131l \u00fcretilen f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n ihra\u00e7 edilmemesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da y\u0131ldan y\u0131l stoklar\u0131n olu\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE YET\u0130\u015eT\u0130R\u0130LEN \u00d6NEML\u0130 FINDIK \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130:<\/b><\/p>\n
\u00dclkemizde yeti\u015ftirilen f\u0131nd\u0131k \u00e7e\u015fitleri meyve \u015fekil ve \u00f6zelliklerine g\u00f6re \u00fc\u00e7 grupta toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n
1. Yuvarlak f\u0131nd\u0131klar<\/p>\n
2. Sivri f\u0131nd\u0131klar<\/p>\n
3. Badem f\u0131nd\u0131klar<\/p>\n
– Tombul f\u0131nd\u0131k – Sivri f\u0131nd\u0131k – Yuvarlak badem f\u0131nd\u0131k
\n– Palaz f\u0131nd\u0131k – \u0130ncekara f\u0131nd\u0131k – Yass\u0131 badem f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Fo\u015fa f\u0131nd\u0131k – Ac\u0131 f\u0131nd\u0131k – De\u011firmendere f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– \u00c7ak\u0131ldak f\u0131nd\u0131k – Ku\u015f f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Kal\u0131nkara f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Kargalak f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Uzunmusa f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Mincane f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Cavcava f\u0131nd\u0131\u011f\u0131
\n– Kan f\u0131nd\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
\u0130KL\u0130M VE TOPRAK \u0130STEKLER\u0130:<\/strong><\/p>\n a. \u0130klim \u0130stekleri:\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131\u011f\u0131n iyi bir geli\u015fme g\u00f6stermesi ve bol \u00fcr\u00fcn vermesi nemli, mutedil iklim b\u00f6lgelerinde olmaktad\u0131r. Karadeniz k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesi f\u0131nd\u0131k yeti\u015ftiricili\u011fi bak\u0131m\u0131ndan en uygun iklim \u00f6zelli\u011fine sahip bulunmaktad\u0131r. Yar\u0131 nemli, kurak iklim b\u00f6lgelerinde f\u0131nd\u0131k yeti\u015ftirilebilse de ya\u011f\u0131\u015f\u0131n yetersiz olmas\u0131 mutlak surette sulamay\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n F\u0131nd\u0131k Karadeniz B\u00f6lgesinde sahilden 60 km i\u00e7eriye ve 750 m y\u00fcksekli\u011fe kadar ekonomik olarak yeti\u015ftirilebilmektedir. Y\u0131ll\u0131k ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 13-16 C oldu\u011fu y\u00f6relerde f\u0131nd\u0131k en uygun olarak yeti\u015fmektedir. Ayr\u0131ca bu y\u00f6relerde en d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n \u20138, -10 C\u2019yi ve en y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 36-37 C\u2019yi ge\u00e7memesi, y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f toplam\u0131n\u0131n 700 mm\u2019nin \u00fcst\u00fcnde olmas\u0131 ve ya\u011f\u0131\u015f\u0131n aylara da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n dengeli olmas\u0131 gerekmektedir. Bunun yan\u0131nda Haziran ve Temmuz aylar\u0131ndaki oransal nem de %60\u2019\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015fmemelidir.<\/p>\n b. Toprak \u0130stekleri:\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131k sa\u00e7ak k\u00f6ke sahip bir k\u00fclt\u00fcr bitkisi oldu\u011fundan k\u00f6kleri fazla derine gitmeyip meyilli arazilerde 80 cm toprak derinli\u011fine kadar ula\u015fabilmektedir. Toprak istekleri olarak fazla se\u00e7ici olmamakla birlikte besin maddelerince zengin, t\u0131nl\u0131-humuslu ve derin topraklarda iyi bir geli\u015fme g\u00f6sterir.<\/p>\n FINDIK YET\u0130\u015eT\u0130RME TEKN\u0130\u011e\u0130:<\/strong><\/p>\n a. Arazi ve Toprak Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131:<\/strong>\u00a0Ekonomik \u00f6mr\u00fc olduk\u00e7a uzun olan f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n dikimden \u00f6nce arazi ve toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok dikkatli bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. \u00dczerinde tek y\u0131ll\u0131k bitkilerin yeti\u015ftirildi\u011fi arazilerde f\u0131nd\u0131k bah\u00e7esi tesis edilebilece\u011fi gibi, \u00e7ok y\u0131ll\u0131k bitkilerin yeti\u015ftirildi\u011fi araziler, eski ve ya\u015flanm\u0131\u015f f\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerinin yenilenmesi \u015feklinde de f\u0131nd\u0131k bah\u00e7esi tesisi yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n – D\u00fcz Arazilerde Toprak-Su Koruma \u00d6nlemleri:\u00a0<\/strong>Yeni tesis edilecek f\u0131nd\u0131k bah\u00e7esi i\u00e7in d\u00fcz arazilerde uygulanacak toprak tesviyesi meyilli arazilere g\u00f6re daha kolay olmakta, ancak tavan suyunun al\u00e7ak ve y\u00fcksek olmas\u0131na g\u00f6re baz\u0131 farkl\u0131 uygulamalar yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n –\u00a0Meyilli Arazilerde Toprak-Su Koruma Tedbirleri:\u00a0<\/strong>Meyilli %5\u2019den fazla olan arazilerde muntazam bir dikimin yap\u0131lmas\u0131, ya\u011fmur sular\u0131n\u0131n depo edilmesi, g\u00fcbrenin y\u0131kan\u0131p gitmemesi, hasad\u0131n kolay yap\u0131labilmesi, budama, g\u00fcbreleme ve m\u00fccadele gibi k\u00fclt\u00fcrel uygulamalar\u0131n kolay yap\u0131labilmesi i\u00e7in arazinin teraslanmas\u0131 (sete al\u0131nmas\u0131) gerekmektedir. Arazinin meyil durumuna g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki teraslama sistemlerinin bir tanesi uygulan\u0131r.<\/p>\n 1. Kanal Teraslar:\u00a0<\/strong>Arazi meyilinin %5-25 oldu\u011fu durumlarda bu teras \u015fekli uygulan\u0131r.<\/p>\n 2. Hendek Teraslar:\u00a0<\/strong>Arazi meyili %25-75 aras\u0131nda ise hendek teras sistemi uygulan\u0131r.<\/p>\n 3. Cep Teraslar:\u00a0<\/strong>Arazi meyili %75\u2019den fazla oldu\u011fu ve di\u011fer teras sisteminin uygulanamad\u0131\u011f\u0131 arazilerde cep teraslar uygulan\u0131r.<\/p>\n Arazi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bu \u015fekilde yap\u0131ld\u0131ktan sonra dikimden \u00f6nce iyi bir toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir . Toprak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki uygulamalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n * Toprak Analizi :<\/strong>\u00a0Arazi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131ld\u0131ktan sonra dikimden \u00f6nce toprakta noksan olan besin maddeleri i\u00e7in temel g\u00fcbrelemenin yap\u0131lmas\u0131, topra\u011f\u0131n asitlik durumunun tespiti ve uygulanacak olan kire\u00e7 miktar\u0131n\u0131n tayini i\u00e7in mutlak surette topra\u011f\u0131n analizi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n * Topra\u011f\u0131n Kirizma Yap\u0131lmas\u0131:\u00a0<\/strong>Topra\u011f\u0131n derince i\u015flenmesidir. Kirizma ile alt toprak kabart\u0131larak havalanmas\u0131 sa\u011flan\u0131r, mikroorganizma faaliyeti art\u0131r\u0131l\u0131r, su tutma kapasitesi de art\u0131r\u0131larak topra\u011f\u0131n fiziksel ve kimyasal yap\u0131s\u0131 nispeten d\u00fczeltilmi\u015f olur.<\/p>\n * Toprak Yorgunlu\u011funun Giderilmesi:\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131kl\u0131k tesis edilecek olan arazide uzun y\u0131llar \u00e7ok y\u0131ll\u0131k yeti\u015ftirilmi\u015f ise toprak yorgunlu\u011fu meydana gelmi\u015ftir. Toprak yorgunlu\u011funun giderilmesi i\u00e7in bu araziler dinlendirilmelidir.<\/p>\n b. \u00c7e\u015fit Se\u00e7imi:\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131k bah\u00e7esi tesis ederken \u00fczerinde dikkatle durulmas\u0131 gereken noktalardan bir tanesi de \u00e7e\u015fit se\u00e7imidir. Bah\u00e7e i\u00e7erisinde yer verilen \u00e7e\u015fitlerin;<\/p>\n – Verimli ve kaliteli olmas\u0131na dikkat edilmelidir. c. Fidan Se\u00e7imi ve Dikime Haz\u0131rlanmas\u0131:\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131k k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcn\u00fc olu\u015fturan bir bitkidir. Belli kurallar dahilinde bu s\u00fcrg\u00fcnlerle yap\u0131lmaktad\u0131r. Amaca uygun olan k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnlerinde \u015fu \u00f6zellikler aranmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n – Ocaklar\u0131n g\u00fcne\u015f g\u00f6ren, pi\u015fkin, hastal\u0131ks\u0131z ve 1-2 ya\u015fl\u0131 k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri olmal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zelliklere sahip k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri se\u00e7ildikten sonra k\u00f6klere zarar vermeden \u00e7epin ile \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Al\u0131nan bu k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnlerinden dikimden \u00f6nce \u201cDikim Budamas\u0131\u201d yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in yaral\u0131, bereli ve zedelenmi\u015f olan k\u00f6kler sa\u011flam doku noktas\u0131ndan kesilmeli, uzun olan k\u00f6kler k\u0131salt\u0131lmal\u0131, uzun olan k\u00f6kler k\u0131salt\u0131lmal\u0131d\u0131r. Fidanlar yakla\u015f\u0131k 35-40 cm. uzunlu\u011funda ve bir g\u00f6z \u00fczerinden t\u0131rnak b\u0131rak\u0131lmadan, g\u00f6z\u00fcn ters istikametinden keskin bir makas ile kesilmelidir. Haz\u0131rlanan bu fidanlar bekletilmeden daha \u00f6nce haz\u0131rlanan dikim \u00e7ukurlar\u0131na dikilmelidir.<\/p>\n d. Dikim Zaman\u0131 :\u00a0<\/strong>Dikim i\u00e7in en uygun zaman sonbahar aylar\u0131d\u0131r.<\/p>\n e. Dikim ve Terbiye Sistemleri :\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131k yeti\u015ftiricili\u011fi genellikle ocak dikim sistemine g\u00f6re yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu sistem f\u0131nd\u0131k \u00fcretim b\u00f6lgesinde uygulanan geleneksel dikim \u015feklidir. \u0130ki \u00e7e\u015fit dikim sistemi vard\u0131r. Bunlar;<\/p>\n – \u00c7it Dikim Sistemi<\/strong>\u00a0: Bu dikim sistemi d\u00fcz arazilerde uygulanabildi\u011fi gibi daha \u00e7ok meyillik ve toprak derinli\u011fi az olan arazilerde \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Meyilli arazilerde arazinin meyil derecesine g\u00f6re 1.5-2 m. teras \u00fcst\u00fc geni\u015fli\u011fi ve 3.5-5 m. teraslar aras\u0131 mesafe olacak \u015fekilde teraslama yap\u0131l\u0131r. D\u00fcz arazilerde ise s\u0131ralar aras\u0131ndaki mesafe 4-5 m. olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n – Ocak Dikim Sistemi :\u00a0<\/strong>Daha ziyade d\u00fcz arazilere uygun olan bu dikim \u015fekli meyilli arazilerde arazi meyil durumuna g\u00f6re teraslama yap\u0131ld\u0131ktan sonra uygulanmal\u0131d\u0131r. Ocak dikim sisteminde dikim \u00e7ukurlar\u0131 dikimden en az bir ay \u00f6nce 120 cm \u00e7ap ve 60 cm derinlikte a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n f. Budama Tekni\u011fi :\u00a0<\/strong>Dikimde fidanlara \u015fekil kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flayan budama, f\u0131nd\u0131kta ekonomik verimlilik \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n sonuna kadar y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcn geli\u015fiminin sa\u011flanmas\u0131, verimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ve ekonomik \u00f6mr\u00fcn uzat\u0131lmas\u0131nda olumlu sonu\u00e7lar sa\u011flayan en \u00f6nemli k\u00fclt\u00fcrel uygulamalardan bir tanesidir. Budama ile; g. Budama Zaman\u0131 :\u00a0<\/strong>Genel olarak f\u0131nd\u0131kta budama zaman\u0131 Sonbahar aylar\u0131d\u0131r. F\u0131nd\u0131kta budamaya vegetasyonun durdu\u011fu ve b\u00fcy\u00fck oranda yapraklar\u0131n d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nem dikkate al\u0131narak ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Terbiye Sistemine G\u00f6re \u015eekil Kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f F\u0131nd\u0131k Bah\u00e7elerinde Budama Tekni\u011fi:<\/strong><\/p>\n \u0130lk be\u015f y\u0131lda verilen terbiye sistemine g\u00f6re \u015fekil kazanan fidanlar verim \u00e7a\u011f\u0131na girer ve bu verimlilik 12. ya\u015ftan sonra azami seviyeye ula\u015f\u0131r. Bu y\u00fcksek verimlilik genel olarak 20-25 ya\u015flar\u0131na kadar devam eder. Bu verim d\u00f6neminde her y\u0131l\u0131n sonbahar\u0131nda kurumu\u015f, k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yaralanm\u0131\u015f, hastal\u0131kl\u0131, birbiri i\u00e7erisine giren dallar ile \u00f6b\u00fcr s\u00fcrg\u00fcnler ve verilen \u015feklin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcnler budama makas\u0131 ile kesilirler. 20-25 ya\u015ftan sonra yan dallar \u00fczerindeki dalc\u0131klar s\u0131kla\u015f\u0131r ve y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcn uzunlu\u011funda k\u0131salarak verimde d\u00fc\u015fme ba\u015flar. \u0130\u015fte verimin d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 fizyolojik dengenin bozuldu\u011fu bu d\u00f6nemde y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcn miktar ve uzunlu\u011funu art\u0131rmak i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar verilen \u015fekle ba\u011fl\u0131 kalmak kayd\u0131 ile 10 cm den k\u0131sa y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcnler ve yan dallar \u00fczerindeki dalc\u0131klarda seyreltme yap\u0131l\u0131r. Dal i\u00e7lerine ve tac\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fan uzun s\u00fcrg\u00fcnler k\u0131salt\u0131larak vegetatif ve generatif geli\u015fmeye h\u0131z kazand\u0131r\u0131l\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bozulan fizyolojik denge yeniden kurulacak \u015fekilde y\u0131ll\u0131k budama i\u015flemleri a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131larak uygulan\u0131r.<\/p>\n Terbiye Sistemine G\u00f6re \u015eekil Kazand\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f Halk Bah\u00e7elerinde Budama Tekni\u011fi:<\/b><\/p>\n \u00dcretici bah\u00e7eleri tekni\u011fe uygun dikim ve terbiye sistemine g\u00f6re kurulmam\u0131\u015f oldu\u011fundan geli\u015fig\u00fczel dallanma g\u00f6stermektedir. Bu t\u00fcr bah\u00e7elerde budama uygulamas\u0131 da yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan her y\u0131l d\u00fczenli olarak verim de al\u0131namamaktad\u0131r. Bu \u00fcretici bah\u00e7eleri;<\/p>\n – \u00c7ok s\u0131k dikilmi\u015f ve ya\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. – Ocak i\u00e7leri kapal\u0131 olup havalanma ve g\u00fcne\u015flenme yeterli de\u011fildir. Bu t\u00fcr bah\u00e7elerde budamaya ge\u00e7meden \u00f6nce ocaklar aras\u0131ndaki aral\u0131k ve mesafeyi geni\u015fletmek amac\u0131yla aralardan ocak \u00e7\u0131kar\u0131larak i\u015fe ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Ocaktaki ana dal say\u0131s\u0131 6-8\u2019e indirilmesi hedeflenmeli ve ocak i\u00e7lerini a\u00e7acak \u015fekilde yanlara geli\u015fme g\u00f6steren dallar b\u0131rak\u0131lmak suretiyle ya\u015flanm\u0131\u015f, kurumaya y\u00fcz tutmu\u015f, hastal\u0131kl\u0131 dallar ve \u00fcst \u00fcste geli\u015fme g\u00f6steren dallardan bir tanesi budama testeresi ile dipten kesilmeli ve kesim yerlerine a\u015f\u0131 macunu s\u00fcr\u00fclmelidir. Ocak bo\u015fluklar\u0131nda k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri geli\u015ftirilerek oca\u011f\u0131n bo\u015f kalan k\u0131s\u0131mlar\u0131 doldurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r, temizlenir. Ocakta b\u0131rak\u0131lan ana dallar tek tek elden ge\u00e7irilerek budama makas\u0131 ile i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f, hastal\u0131kl\u0131, kurumu\u015f ve yaralanm\u0131\u015f dal ve dalc\u0131klar t\u0131rnak b\u0131rak\u0131lmadan kesilir. Ocak i\u00e7lerine geli\u015fen \u00f6b\u00fcr s\u00fcrg\u00fcnler al\u0131n\u0131r, yanlara fazla ta\u015fan s\u00fcrg\u00fcnlerde tepe vurmas\u0131 yap\u0131l\u0131r. Yan dallarda alma\u015f\u0131kl\u0131, uzun ve kuvvetli geli\u015fen s\u00fcrg\u00fcnler b\u0131rak\u0131l\u0131r. K\u0131sa geli\u015fen s\u00fcrg\u00fcnler kesilerek seyretme yap\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece g\u00fcbreleme ile birlikte bozulan fizyolojik dengenin kurulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n K\u00f6klerde k\u00fct\u00fckle\u015fme, ana dallar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funda karacakarta ka\u00e7ma, s\u00fcrg\u00fcn geli\u015fmesinde zay\u0131flama ve dallarda \u00e7\u0131plakla\u015fma varsa bu t\u00fcr bah\u00e7elerin bozulan fizyolojik dengesini budama ve g\u00fcbreleme ile sa\u011flamak \u00e7ok g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n K\u00f6k S\u00fcrg\u00fcn Temizli\u011fi:<\/b>F\u0131nd\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcn\u00fc verme temay\u00fcl\u00fc \u00e7ok fazlad\u0131r. Ana dallar\u0131n k\u00f6kleri \u00fczerinde her y\u0131l bol miktarda geli\u015fme g\u00f6sterirler. Geli\u015fen bu k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri oca\u011f\u0131n besin maddesine ortak olmakta, dallar\u0131n s\u0131kla\u015fmas\u0131na sebep olmakta, havalanma ve g\u00fcne\u015flenmeyi engellemektedir. Bu nedenlerle \u00fcretim s\u00fcresi boyunca dikilen ana dal say\u0131s\u0131 sabit tutularak geli\u015fen k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri sonbaharda ve may\u0131s sonu haziran ay\u0131 ba\u015f\u0131nda olmak \u00fczere y\u0131lda en az iki kez \u00e7epin ile temizlenmelidir. Ancak \u00fcretim s\u00fcresi boyunca kurumu\u015f, k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, hastal\u0131kl\u0131 ve ya\u015flanm\u0131\u015f dallar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 durumunda bo\u015falan dal istikametinde b\u00fcy\u00fcyen k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnlerinden bir tanesi b\u0131rak\u0131l\u0131r ve geli\u015ftirilir. B\u00f6ylece ocak i\u00e7erisinde bo\u015falan dallar\u0131n yeri doldurulmu\u015f olur.<\/p>\n h. G\u00fcbreleme:<\/b>Dikimden itibaren f\u0131nd\u0131k fidanlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak geli\u015febilmesi iyi ta\u00e7lanma g\u00f6sterebilmesi ve verime yatt\u0131ktan sonra da kaliteli \u00fcr\u00fcn verebilmesi i\u00e7in f\u0131nd\u0131k yeti\u015ftiricili\u011finde g\u00fcbreleme b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n G\u00fcbrelemenin Esaslar\u0131:<\/b>G\u00fcbrelemeden beklenen faydan\u0131n sa\u011flanmas\u0131, toprakta hangi besin maddesinin noksan oldu\u011funun ve noksanl\u0131k derecesinin belirlenmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Gerek yeni dikim yap\u0131lacak, gerekse de verim \u00e7a\u011f\u0131nda olan bah\u00e7elerde f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n normal bir geli\u015fme g\u00f6sterebilmesi i\u00e7in ihtiyac\u0131 olan besin maddelerinin belirlenmesinde mutlaka toprak ve yaprak analizlerinin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n – Yeni Dikim F\u0131nd\u0131k Bah\u00e7elerinde G\u00fcbreleme (0-5 ya\u015f) :\u00a0<\/strong>Topra\u011f\u0131 organik maddece zenginle\u015ftirmek amac\u0131yla dekara 3-5 ton \u00e7iftlik g\u00fcbresi ve toprak analiz sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re tavsiye edilen miktarlarda kire\u00e7 fidan \u00e7ukurlar\u0131 a\u00e7\u0131lmadan \u00f6nce b\u00fct\u00fcn arazi y\u00fczeyine homojen olarak da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131 ve derince \u00e7apalanmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca temel g\u00fcbreleme olarak dikimden \u00f6nce fidan \u00e7ukurlar\u0131na tavsiye edilen \u00e7e\u015fit ve miktarlardaki fosforlu ve potasyumlu g\u00fcbreler kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak verilmelidir.<\/p>\n Dikimden \u00f6nce yap\u0131lan bu temel g\u00fcbrelemeden sonra birinci y\u0131ldan itibaren 5 nci y\u0131la kadar her y\u0131l fidan ba\u015f\u0131na 40 gr. Azotlu g\u00fcbrenin yar\u0131s\u0131 Mart ay\u0131 ba\u015f\u0131nda di\u011fer yar\u0131s\u0131 da May\u0131s sonu Haziran ay\u0131 ba\u015f\u0131nda olmak \u00fczere fidanlar\u0131n etraf\u0131na muntazam bir \u015fekilde verilmeli ve \u00e7apalanmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fekilde ilk 5 y\u0131lda yap\u0131lan g\u00fcbreleme ile f\u0131nd\u0131k fidanlar\u0131nda istenilen \u00f6zelikte y\u0131l\u0131k s\u00fcrg\u00fcn geli\u015fmesi sa\u011flanabilmektedir.<\/p>\n – Verim \u00c7a\u011f\u0131ndaki F\u0131nd\u0131k Bah\u00e7elerinin G\u00fcbrelenmesi :\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131\u011f\u0131n normal geli\u015febilmesi ve bol \u00fcr\u00fcn verebilmesi topraktan ald\u0131\u011f\u0131 besin maddeleri ile m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bu besin maddelerinden en \u00f6nemlileri ise azot, fosfor ve kalsiyumdur. Di\u011fer besin maddeleri de f\u0131nd\u0131k i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olmas\u0131na ra\u011fmen bunlar \u00f6nceki besin maddeleri kadar \u00f6nemli de\u011fildir.<\/p>\n –Verim \u00c7a\u011f\u0131ndaki F\u0131nd\u0131k Bah\u00e7elerinde Kire\u00e7leme:\u00a0<\/strong>F\u0131nd\u0131k bitkisi normal geli\u015fmesini Ph\u2019s\u0131 5-7 aras\u0131nda olan topraklarda sa\u011flayabilmekte ve bol \u00fcr\u00fcn verebilmektedir. Ancak f\u0131nd\u0131k tar\u0131m\u0131 yap\u0131lan Karadeniz b\u00f6lgesi topraklar\u0131 genellikle asit karakterdedir. Toprakta kire\u00e7 noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n f\u0131nd\u0131kta meydana getirece\u011fi zararlar di\u011fer besin maddelerinin al\u0131namamas\u0131 ve toprak yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zelli\u011fi ile direkt ilgisi olup yapraklar\u0131n vaktinden \u00f6nce sararmalar\u0131, tepe s\u00fcrg\u00fcnlerinde kurumalar, zay\u0131f k\u00f6k te\u015fekk\u00fcl\u00fc ve azot, fosfor, potasyum noksanl\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclen arazlar\u0131n meydana gelmesi \u015feklindedir.<\/p>\n Asit topraklar\u0131n kire\u00e7lenmesi ile topraklar\u0131n fiziksel, kimyasal ve biyolojik \u00f6zellikleri d\u00fczeltilir. Topra\u011f\u0131n havalanmas\u0131, \u0131s\u0131nmas\u0131 ve su tutma \u00f6zellikleri de d\u00fczeltilmi\u015f olur. Toprakta mikroorganizma faaliyetleri artar, baz\u0131 besin maddelerinin ayr\u0131\u015fmas\u0131 ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n da toprakta tutularak y\u0131kan\u0131p gitmesine engel olur. \u00d6zellikle asit karakterli olan toprak b\u00fcnyesini de f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in istedi\u011fi normal Ph derecesine y\u00fckseltir.<\/p>\n F\u0131nd\u0131k i\u00e7in genelde Kas\u0131m-Aral\u0131k aylar\u0131 kire\u00e7leme i\u00e7in uygundur. Kire\u00e7leme i\u015flemi 4-5 y\u0131lda bir toprak analizi yapt\u0131r\u0131larak ihtiya\u00e7 oldu\u011fu taktirde tekrarlanmal\u0131d\u0131r. Kire\u00e7leme f\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerine iki y\u00f6ntemle uygulan\u0131r. Tavsiye edilen kire\u00e7 miktar\u0131 bah\u00e7enin tamam\u0131na muntazam ve e\u015fit olarak serpilerek k\u00f6klere zarar vermeyecek \u015fekilde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar derin \u00e7apalan\u0131r. Yada ocaklar\u0131n dal iz d\u00fc\u015f\u00fcmlerindeki 50-60 cm geni\u015fli\u011finde halka \u015feklindeki banda muntazam olarak da\u011f\u0131t\u0131larak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar toprak derinli\u011fine \u00e7apalan\u0131r. Bu taktirde verilecek kire\u00e7 miktar\u0131 birinci y\u00f6nteme g\u00f6re daha az olmaktad\u0131r.<\/p>\n –Verim \u00c7a\u011f\u0131ndaki F\u0131nd\u0131k Bah\u00e7elerinde \u00c7iftlik G\u00fcbresi Uygulanmas\u0131:\u00a0<\/strong>Topra\u011fa verilecek \u00e7iftlik g\u00fcbresi ve benzeri organik g\u00fcbreler topra\u011f\u0131n verimlili\u011finin\u00a0<\/strong>artmas\u0131na,\u00a0<\/strong>toprakta besin maddelerinin tutulmas\u0131na, su tutma kapasitesinin ve katyon de\u011fi\u015fim kapasitesinin y\u00fckselmesine, topra\u011f\u0131n havalanmas\u0131na ve i\u015flenmesine, topra\u011f\u0131n erken tava gelmesine olumlu etkiler yapmaktad\u0131r.<\/p>\n F\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerinde bu g\u00fcbreler Sonbahar veya ilkbahar ba\u015f\u0131nda oca\u011f\u0131n dal iz d\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne halka \u015feklindeki 50-60 cm geni\u015flikteki banda 30-40 kg kadar e\u015fit olarak da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r ve hemen topra\u011fa \u00e7apalan\u0131r.<\/p>\n FINDI\u011eIN HASAT, HARMAN VE DEPOLANMASI<\/b><\/p>\n a. Hasat :\u00a0<\/b>Hasata ba\u015flamadan \u00f6nce f\u0131nd\u0131k bah\u00e7elerinde genel bir temizlik yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7in hasattan en az 5-10 g\u00fcn \u00f6nce bah\u00e7enin girinti ad\u0131 verilen afetle temizli\u011finin iyice yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. F\u0131nd\u0131klar\u0131n hasat olgunlu\u011funa geldi\u011fi baz\u0131 \u00f6zelliklere bak\u0131larak anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar: F\u0131nd\u0131\u011f\u0131n en iyi hasat edilme \u015fekli silkme suretiyle yerden toplanmas\u0131 ise de b\u00f6lgede bu t\u00fcr hasada imkan verecek bah\u00e7eler \u00e7ok azd\u0131r. Bu hasat \u015feklinde f\u0131nd\u0131klar tam hasat olgunlu\u011funda topland\u0131\u011f\u0131ndan rand\u0131man ve kalite iyi oldu\u011fu gibi dal ve dalc\u0131klar ile gelecek y\u0131l\u0131n mahsul\u00fcn\u00fc olu\u015fturacak olan tomurcuklar da zarar g\u00f6rmemi\u015f olur. B\u00f6lgede daha \u00e7ok uygulanan hasat \u015fekli daldan el ile toplamad\u0131r. Bu hasat \u015feklinde dikkat edilecek en \u00f6nemli hususlar dallar\u0131n birbirine s\u00fcrt\u00fcnmemesi, \u00e7otanaklar\u0131n dala birle\u015fti\u011fi yerden tek tek kopar\u0131lmas\u0131 ve gelecek y\u0131l\u0131n mahsul\u00fcn\u00fc olu\u015fturacak olan dal, dalc\u0131k ve tomurcuklar\u0131n d\u00f6k\u00fclmemesi i\u00e7in s\u0131y\u0131rma \u015feklinde toplama yap\u0131lmamas\u0131 ve hasad\u0131 yap\u0131lan dal\u0131n dikkatlice yerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n b. Harman :<\/b>Sepetlere toplanan f\u0131nd\u0131klar y\u00f6relere g\u00f6re harar, selek ve hey ad\u0131 verilen 30-40 kg\u2019l\u0131k sepetler ile veya \u00e7uvallara doldurulmak suretiyle s\u0131rtta ve ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 ile harman yerlerine ta\u015f\u0131n\u0131rlar. B\u00f6lgede harman yerleri genellikle d\u00fcz veya hafif meyilli \u00e7ay\u0131rl\u0131k ve sert toprak olan yerlerdir.<\/p>\n Harman yerine getirilen f\u0131nd\u0131klar 3-5 g\u00fcn y\u0131\u011f\u0131n halinde bekletilir. Daha sonra t\u0131rm\u0131k ile harman alan\u0131na 10-15 cm kal\u0131nl\u0131kta bir tabaka halinde serilir. G\u00fcne\u015fli havalarda tahta k\u00fcrek veya t\u0131rm\u0131k ile her g\u00fcn kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak 3-5 g\u00fcn kurutulur. Belli bir miktar kuruyan bu f\u0131nd\u0131klar patoz denilen f\u0131nd\u0131k ay\u0131klama makinas\u0131na verilmek suretiyle zuruflar\u0131ndan ayr\u0131l\u0131rlar. Ay\u0131klanan bu f\u0131nd\u0131klar toprak harmanlarda bez, beton harmanlarda ise bez kullan\u0131lmadan 2-4 cm kal\u0131nl\u0131kta serilirler. G\u00fcne\u015fli havalarda her g\u00fcn 2-3 defa t\u0131rm\u0131k ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak kurumalar\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu \u015fekilde 3-4 g\u00fcn kuruyan f\u0131nd\u0131klar vantilat\u00f6rden ge\u00e7irilmek suretiyle toz, toprak, zuruf par\u00e7alar\u0131ndan ve bo\u015flar\u0131ndan ayr\u0131l\u0131r. Bu \u015fekilde temizlenen f\u0131nd\u0131klar tekrar harman yerine serilerek i\u00e7lerinde bulunan ta\u015f, toprak gibi sert ve yabanc\u0131 cisimler al\u0131n\u0131r.<\/p>\n c. Depolama :<\/b>Depo olarak kullan\u0131lacak olan yer serin, kuru ve havalanabilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r. Bu \u015fartlarda f\u0131nd\u0131k en fazla 1 y\u0131l \u00f6zelli\u011fi bozulmadan muhafaza edilebilir. 1 y\u0131ldan daha uzun bir s\u00fcre muhafaza i\u00e7in \u0131s\u0131n\u0131n 2-4.5 C \u2018de ve nisbi rutubetin %55-60 aras\u0131nda olmas\u0131 gereklidir. Is\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi ac\u0131la\u015fmaya, nisbi nem oran\u0131n\u0131n artmas\u0131n da k\u00fcflenmeye yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
\n– Pazarda tutulan ve y\u00fcksek fiyat bulan \u00e7e\u015fitler olmal\u0131d\u0131r.
\n– Bah\u00e7e i\u00e7erisinde \u00e7e\u015fit standardizasyonunun sa\u011flanmas\u0131na dikkat edilmelidir.
\n– Ana \u00e7e\u015fitlerin meyve tutumunun y\u00fcksek olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bah\u00e7e i\u00e7erisinde tozlay\u0131c\u0131 \u00e7e\u015fitlere yer verilmelidir.<\/p>\n
\n– \u0130yi te\u015fekk\u00fcl etmi\u015f tomurcuklar\u0131 bulunan k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri olmal\u0131d\u0131r.
\n– K\u00f6k te\u015fekk\u00fcll\u00fc iyi olan ve ocak i\u00e7erisine yak\u0131n olmayan yerlerde geli\u015fme g\u00f6steren k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\n1. Dikimde fidanlara \u015fekil kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bu \u015feklin muhafazas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olur.
\n2. Her y\u0131l \u00e7ok say\u0131da uzun s\u00fcrg\u00fcnler olu\u015fturularak bol ve kaliteli \u00fcr\u00fcn al\u0131nmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.
\n3. A\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcme g\u00f6steren dallar\u0131n birbirine girmesi \u00f6nlenerek bak\u0131m, tar\u0131msal sava\u015f ve hasat i\u015flemlerinin daha kolay yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r.
\n4. Hastal\u0131kl\u0131, ya\u015fl\u0131, kuru, karacakart ve ocak i\u00e7lerine y\u00f6nelen dal ve dalc\u0131klar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile ocaklar\u0131n yayvan bir ta\u00e7 kazanmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f olur.
\n5. F\u0131nd\u0131kl\u0131k i\u00e7erisinde yabanc\u0131 a\u011fa\u00e7lar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile g\u00f6lgelenmeden meydana gelecek verim d\u00fc\u015fmesi \u00f6nlenmi\u015f olur.
\n6. K\u00f6k s\u00fcrg\u00fcn verme temay\u00fcl\u00fc fazla olan f\u0131nd\u0131kta her y\u0131l k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcn temizli\u011fi yap\u0131lmak suretiyle bunlar\u0131n besin maddelerini s\u00f6m\u00fcrmeleri \u00f6nlenmi\u015f olur.<\/p>\n
\nBudamada kullan\u0131lan aletler \u015funlard\u0131r.
\n– Budama Testeresi
\n– Budama Makas\u0131
\n– \u00c7epin<\/p>\n
\n– Ocaktaki ana dal say\u0131s\u0131 istenilen say\u0131dan \u00e7ok fazlad\u0131r.
\n– Dikimde ana dallar aras\u0131nda b\u0131rak\u0131lan mesafe \u00e7ok dar tutuldu\u011fundan bir noktadan dallanma g\u00f6stermekte, k\u00f6kleri birbiri i\u00e7inde geli\u015fmekte, y\u00fcksekten dallanmakta ve dallar i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\n– Ocaktaki ana dallar\u0131n geli\u015fmesi d\u00fczensiz ve dallar aras\u0131nda ya\u015f fark\u0131 bulunmakta olup hasat s\u0131ras\u0131nda dallar\u0131n birbirine s\u00fcrt\u00fcnmesinden dal ve dalc\u0131klar k\u0131r\u0131lmakta, mahsul g\u00f6zleri de d\u00f6k\u00fclmelidir.
\n– Hastal\u0131kl\u0131, kuru, ya\u015fl\u0131 dallar ile dip s\u00fcrg\u00fcnlerinin kesimi y\u00fcksek yap\u0131lmakta, ana k\u00f6kler \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lan k\u00f6k s\u00fcrg\u00fcnleri ile y\u0131llard\u0131r \u00fcretime devam edildi\u011finden k\u00f6kler k\u00fct\u00fckle\u015fmi\u015f ve fonksiyonunu yerine getiremez duruma gelmi\u015ftir.<\/p>\n
\n– Zuruflar\u0131n iyice sarar\u0131p k\u0131zarmas\u0131
\n– F\u0131nd\u0131k tanelerinin zuruf i\u00e7erisinde oynamaya ba\u015flamas\u0131
\n– Sert meyve kabu\u011funun \u00be nisbetinde k\u0131zarmas\u0131 ve i\u00e7\u2019in kendine has sertlik ve tad\u0131n\u0131 almas\u0131
\n– Sa\u011flam ve dolgun meyveleri ta\u015f\u0131yan dallar\u0131n salland\u0131\u011f\u0131 zaman mevcut meyvelerin \u00be\u2019\u00fcnin daldan d\u00f6k\u00fclmesi f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n hasat olgunlu\u011funa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.<\/p>\n