Kırmızı, Türkiye’de uzun yıllardır yetiştirilen standart Antep fıstığı çeşitlerindendir. Ağacı yarı dik ve zayıf gelişir; salkımları sık, meyveleri küçüktür. Orta-erken olgunlaşır ve standart çeşitler içinde en az yaz sıcaklığı isteyen çeşittir.
- Köken
- Türkiye (Gaziantep yöresi)
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü)
- Coğrafi işaret
- Antep Fıstığı (menşe adı) teknik tanımında anılan çeşitlerden
- Ağaç
- Yarı dik, zayıf gelişen; salkımlar sık
- Meyve
- Uzun, küçük; dış kabuk kırmızımsı mor
- Olgunlaşma
- Orta-erken
Genel bilgi
Kırmızı, Türkiye’de uzun yıllardır kullanılan standart çeşitlerdendir; Harran Üniversitesi araştırmacıları Kırmızı ve Siirt‘i ülkemizin ana çeşitleri arasında sayar. Gaziantep yöresinde kültüre alınan çeşitler arasında Antep Fıstığı coğrafi işaretinin teknik tanımında anılır. 1990’dan beri Türkiye’de tescillidir.
Ağaç ve meyve
Ağacı yarı dik ve zayıf gelişir (TÜRKPATENT). Salkımları sıktır: Şanlıurfa Ceylanpınar’da sulanmayan koşullarda 1992–1994 yıllarında yapılan bir çalışmada salkım başına en çok meyve Kırmızı’da sayılmış, tek meyve ağırlığı ise en düşük bulunmuştur. Meyvesi uzun, dış kabuğu kırmızımsı mor, içi yeşil-güliç rengindedir.
- 100 meyve ağırlığı
- 120,96 g (TÜRKPATENT Antep Fıstığı coğrafi işaret belgesi)
- Çıtlama oranı
- %67 (TÜRKPATENT); %76,0 (Bakanlık el kitabı çeşit tablosu)
- İç randımanı
- %40,37 (TÜRKPATENT); %38,6 (Bakanlık el kitabı)
- 100 iç ağırlığı
- 48,47 g (TÜRKPATENT)
- Meyve iriliği
- 100 gramda 83 adet (Bakanlık el kitabı)
Sulama ve toprak denemesi
Şanlıurfa Birecik’te P. vera anacına aşılı, 30 yaşlı Kırmızı ağaçlarında yapılan bir çalışmada en iyi sonuç verimli ve sulanan toprakta alınmıştır: ağaç başına yaklaşık 31 kg taze ürün ve %55 çıtlama. Sulanmayan fakir toprakta çıtlama %24’te kalmıştır. Araştırmacılar, bahçenin önce verimli toprakta kurulması, ardından sulanması gerektiği sonucuna varmıştır.
- Kavlak 100 meyve ağırlığı
- 81,90–91,45 g
- 100 iç ağırlığı
- 41,26–47,06 g
- İç randımanı
- %50,4–51,9
- Çıtlama oranı
- %24,1–54,9
- Kaynak
- Ak ve Ağaçkesen 2005, Birecik (Şanlıurfa); 30 yaşlı ağaçlar, dört toprak-sulama kombinasyonu
Olgunlaşma ve verim
Orta-erken olgunlaşan bir çeşittir. Ankara Üniversitesi ders notlarına göre standart çeşitler içinde en az yaz sıcaklığı toplamı isteyen çeşit Kırmızı’dır; Uzun ve Halebi ile birlikte Ohadi ve Siirt’ten yaklaşık 15 gün önce olgunlaşabilir. Türkiye için yer ve tarih belirten yayımlanmış bir hasat verisine ulaşılamamıştır.
Periyodisite eğilimi belirgindir; bir yıl bol, ertesi yıl az ürün verir. Bakanlık el kitabına göre Uzun‘un verimi Kırmızı’dan yüksektir.
Öne çıkan özellikler
- Uzun yıllardır yetiştirilen standart çeşit.
- Sık salkım, kırmızımsı mor dış kabuk.
- En az yaz sıcaklığı isteyen standart çeşit.
Dikkat
- Periyodisite eğilimi belirgin.
- Meyveleri küçük; verimli toprak ve sulama kaliteyi artırır.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen Tarım ve Orman Bakanlığı yayınlarından, Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü çalışmalarından, TÜRKPATENT coğrafi işaret belgelerinden ve üniversite yayınlarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çıtlama oranı, iç randımanı, verim ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, sulamaya, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; aynı çeşit için farklı kaynaklarda farklı değerler verilebilir. Verilen sayılar ilgili kaynağın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Ak, B.E., Agackesen, N. (2005). Effects of soil type and irrigation on yield and quality of 'Kirmizi' pistachio cultivar. Options Méditerranéennes, Série A, n. 63: 239–245.
- Ak, B.E. (1998). Fruit set and some fruit traits of Pistachio cultivars grown under rainfed conditions at Ceylanpinar State Farm. Cahiers Options Méditerranéennes, n. 33: 217–223.
- TÜRKPATENT. Coğrafi İşaret No 27: Antep Fıstığı (menşe adı; tescil ettiren Gaziantep Ticaret Odası).
- T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Antepfıstığı (üretici el kitabı).
- Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Antepfıstığı – II (ekolojik istekler, anaçlar, çoğaltma) ders notu (Açık Ders Malzemeleri).
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
