Nagami, dünyada en yaygın yetiştirilen ve Türkiye’de en çok bilinen kumkuat çeşididir. Oval, turuncu meyveleri kabuğuyla birlikte yenir; kabuğu tatlı, meyve eti ekşidir. 1993’ten beri Türkiye’de tescillidir; Antalya’daki çalışmalarda aralık sonu ve ocakta hasat edilmiştir.
- Köken
- Doğu Asya; ebeveynleri bilinmiyor
- Türkiye tescili
- 21.05.1993 (TTSM; tescil sorumlusu Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü)
- Tür
- Oval kumkuat (Fortunella margarita)
- Meyve
- Oval, turuncu, kabuğuyla yenir; Antalya’da ortalama 10,6 g
- Hasat
- Aralık sonu–ocak (BATEM çalışmaları, Antalya)
- Kullanım
- Kabuğuyla taze tüketim, reçel
Genel bilgi
California Üniversitesi (Riverside) kayıtlarına göre Nagami, en yaygın yetiştirilen kumkuat tipidir; Japonya’da “Nagami kinkan” adıyla bilinir ve Batı’ya ulaşan ilk kumkuattır. Ebeveynleri bilinmemektedir. Botanikte oval kumkuat (Fortunella margarita) olarak sınıflandırılır.
Nagami, 1993’ten beri Türkiye’de tescillidir; tescil sorumlusu Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’dür (BATEM). Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne göre Türkiye’de en çok bilinen kumkuat çeşididir. BATEM’in Serik’teki anaç denemesi ve Antalya’daki bahçelerden alınan meyvelerle yapılan çalışmalar bu çeşitle yürütülmüştür.
Ağaç ve meyve
Ağacı küçük–orta boylu, sık ve ince dokuludur; kuvvetli gelişir ve bol ürün verir. Geç sonbahardan erken ilkbahara kadar yarı uyku hâline geçtiği için kış soğuğuna dayanıklıdır. Çinko eksikliğine özellikle duyarlıdır.
Meyvesi ovaldır; UCR’ye göre tipik meyve yaklaşık 3 cm boyunda, 2 cm enindedir ve genellikle 4–5 dilimlidir. Kabuğu turuncu ve tatlı, meyve eti açık turuncu ve ekşidir; meyve başına birkaç çekirdek bulunur. Meyve bütün olarak yenir.
Antalya’da bir üretici bahçesinden alınan Nagami meyvelerinde ortalama meyve ağırlığı 10,64 g, boy 33,8 mm, en 23,2 mm, suda çözünür kuru madde %12,9 bulunmuştur. BATEM’in Serik’te altı farklı anaç üzerindeki 5 yaşlı ağaçlarda yaptığı çalışmada ortalama meyve ağırlığı 10,97–12,83 g arasında değişmiştir.
- Meyve ağırlığı
- 10,64 g (Antalya); 10,97–12,83 g (Serik, BATEM)
- Meyve boyutu
- 33,8 mm boy, 23,2 mm en (Antalya)
- SÇKM
- %12,9 (Antalya)
- Kabuk oranı
- %51,9–55,5 (Serik, BATEM)
- Çekirdek
- Meyve başına yaklaşık 5–6 (UCR)
Hasat ve kullanım
BATEM’in Antalya’daki çalışmalarında Nagami meyveleri aralık sonu (Serik, 24 Aralık 2015) ve ocak aylarında hasat edilmiştir. Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ders notuna göre kumkuat hasadı kasımda başlar, ürünün büyük kısmı aralık sonu ile ocak ortası arasında toplanır ve şubat–marta kadar sürer. Meyveler ağaçta iyi kalır; hasat elle ya da makasla yapılır.
Nagami kabuğuyla birlikte taze olarak yenir. BATEM’de Nagami meyvelerinden bütün ve parça meyveli reçel üretilerek reçelin özellikleri incelenmiştir; meyve marmelat ve şekerleme yapımında da kullanılır.
Öne çıkan özellikler
- En yaygın kumkuat çeşidi; Türkiye’de 1993’ten beri tescilli.
- Oval, turuncu, kabuğuyla yenen meyve.
- Antalya’da aralık sonu–ocakta hasat.
Dikkat
- Çinko eksikliğine duyarlıdır.
- Kışı soğuk yörelerde açık araziye dikilmesi önerilmez; saksıda yetiştirilebilir.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen araştırma enstitüsü yayınlarından, resmî kurum kaynaklarından ve bilimsel yayınlardan derlenmiştir. Meyve ağırlığı, hasat zamanı ve verim gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın ya da belgenin koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
- University of California, Riverside. Citrus Variety Collection – Nagami kumquat (CRC 132).
- Özdemir, M. (2023). Kamkat Yetiştiriciliği (Uzmanlarla Baş Başa ders notları). Antalya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü.
- Gül, E.N., Altuntaş, E., Öcalan, O.N. (2021). Nagami Çeşidi Kamkat Meyvelerinin Fiziko-Mekanik Karakteristikleri ile Biyoaktif Özelliklerinin Belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 8(4): 1064–1072.
- Gölükcü, M., Toker, R., Tokgöz, H., Çınar, O., Özdemir, M. (2017). Kamkat (Fortunella margarita Swing.) Kabuk Uçucu Yağ Oran ve Bileşiminin Anaçlara Göre Değişimi. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 31(1): 69–76.
- Yıldız Turgut, D., Tokgöz, H., Gölükcü, M. (2021). Bütün ve Parça Meyvelerden Üretilen Kamkat Reçellerinin Fizikokimyasal ve Fitokimyasal Özellikleri. Akademik Gıda 19(3): 267–274.
