Kozan Yerli, Adana’nın Kozan ilçesinde yüz yılı aşkın süredir yetiştirilen yerel bir portakaldır; Kozan’da yetişen ürün “Kozan Portakalı” adıyla coğrafi işaretlidir. Yuvarlak, çekirdekli, çok sulu meyveleri hem sofralık hem meyve suyu için kullanılır. Kozan’da hasat aralık ile mart arasında yapılır.
- Köken
- Türkiye (Adana, Kozan)
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Çukurova Üniversitesi Subtropik Meyveler Araştırma ve Uygulama Merkezi)
- Coğrafi işaret
- Kozan Portakalı (menşe adı, 2020)
- Meyve
- Yuvarlak, pürüzlü kabuklu, çekirdekli; 146–190 g (Kozan)
- Meyve eti
- Koyu portakal rengi, çok sulu
- Hasat
- Aralık–mart (Kozan)
Genel bilgi
Kozan Yerli, Adana’nın Kozan ilçesine özgü yerel bir portakaldır. Coğrafi işaret belgesine göre Kozan portakalı yüz yılı aşkın bir süredir ilçenin uygun alanlarında yetiştirilmektedir; turunçgil bahçeleri denizden yaklaşık 100 km içeride, üç yanı kalker tepelerle çevrili bir alandadır. Kozan’da yetişen ürün 2020’de “Kozan Portakalı” adıyla menşe adı olarak tescil edilmiştir. Kozan Yerli çeşidi 1990’dan beri TTSM’de kayıtlıdır.
Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM) Kozan Yerli’yi meyve suyu sanayisi için en önemli çeşit olarak tanımlar; 1974’te yayımlanan bir çalışmada da Kozan yerli portakalı meyve suyuna en uygun yerli portakallar arasında bulunmuştur.
Ağaç ve meyve
Ağaçları oldukça büyük taç yapar ve verimlidir. Kozan’da ağaçlar beşinci yıldan sonra meyve vermeye başlar, altı-yedinci yıldan sonra tam verime geçer. Meyveleri yuvarlak, kabuğu orta kalınlıkta ve pürüzlüdür; meyve eti koyu portakal renginde ve çok suludur. Çekirdeklidir.
- Meyve ağırlığı
- 146–190 g (Kozan)
- Kabuk kalınlığı
- 3,6–4,1 mm
- Çekirdek
- 11–14 adet
- Dilim sayısı
- 10–11
- Meyve suyu oranı
- %47–55
- Kaynak
- Kozan Portakalı coğrafi işaret belgesi
Hasat ve kullanım
Coğrafi işaret belgesine göre Kozan’da hasat aralık ile mart arasında yapılır. Sulu ve suda çözünür kuru maddesi yüksek meyveleri hem sofralık hem de meyve suyu sanayisi için kullanılır.
Öne çıkan özellikler
- Coğrafi işaretli: Kozan Portakalı.
- Çok sulu, koyu portakal renkli meyve eti.
- Hem sofralık hem meyve suyuna uygun.
Dikkat
- Çekirdekli bir çeşittir (meyve başına 11–14 çekirdek).
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen araştırma enstitüsü yayınlarından, resmî kurum kaynaklarından ve bilimsel yayınlardan derlenmiştir. Meyve ağırlığı, hasat zamanı ve depolama süresi gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın ya da belgenin koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- TÜRKPATENT. Coğrafi İşaret No 534: Kozan Portakalı (menşe adı, 2020).
- Eryılmaz, Z. (2020). Portakal Yetiştiriciliği. Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM), Antalya.
- Başeğmez, M., Çağlar, E. (1974). Yerli Turunçgil Çeşitlerinin Meyve Suyu Sanayiine Uygunluk Durumlarının Tespiti. Bahçe 7(3-4): 81–88.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
