Yafa (Shamouti), İsrail’in Yafa yöresinden yayılmış, oval, kalın kabuklu, kolay soyulan ve neredeyse çekirdeksiz bir orta mevsim portakalıdır. BATEM’e göre ocak ortası ile şubat başı arasında olgunlaşır ve Türkiye’de en çok Mersin bölgesinde üretilir. Yetiştiği yöreye seçici bir çeşittir.
- Diğer adı
- Shamouti (Şamuti), Jaffa
- Köken
- İsrail (Yafa yöresi)
- Türkiye tescili
- 21.05.1993 (TTSM; “Yafa 45-A” adıyla, tescil sorumlusu Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü)
- Meyve
- Oval, kalın kabuklu, kolay soyulur; 2–3 çekirdekli
- Hasat
- Ocak ortası–şubat başı (BATEM, Antalya)
- Kullanım
- Sofralık
Genel bilgi
Yafa portakalı, uluslararası adıyla Shamouti, İsrail’de Yafa (Jaffa) yakınlarında yerli Beledi portakalından doğal bir mutasyonla ortaya çıkmıştır. California Üniversitesi (Riverside) kayıtlarına göre 1844’ten önce bulunmuş, kısa sürede bölgenin önde gelen çeşidi olmuş ve Lübnan, Türkiye ve Kıbrıs’a yayılmıştır.
TÜİK, Yafa portakalını ayrı bir başlık altında kaydeder: Türkiye’de 2024’te yaklaşık 41.500 ton Yafa portakalı üretilmiştir. Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü’ne (BATEM) göre Türkiye’de en çok Mersin bölgesinde üretilir. TTSM’de “Yafa 45-A” ve “Yafa Tuzcu-1” adlı iki kayıt bulunur.
Ağaç ve meyve
Ağacı orta kuvvette ve dik gelişir; dalları dikensizdir, yaprakları iri ve geniştir. BATEM’e göre en önemli özelliği ekoloji seçici olmasıdır: yetiştiği yörenin koşullarına çok bağlıdır. Riverside kayıtlarına göre ağaç sıcağa ve kuraklığa duyarlıdır.
Meyveleri orta iri ile iri arasında ve ovaldir. Kabuğu kalın, sağlam ve nispeten düzgündür; sap tarafında daha kalındır. Meyve kolay soyulur, dilimleri kolay ayrılır. Tatlı, sulu ve hoş kokuludur; neredeyse çekirdeksizdir (BATEM’e göre 2–3 çekirdek).
Hasat ve kullanım
Orta mevsim portakalıdır. BATEM’e göre ocak ortası veya şubat başında olgunlaşır. Taşımaya ve depolamaya çok uygundur. Sofralık olarak tüketilir; meyve suyu işlemeye pek uygun değildir.
Anaç
Çukurova’da yapılan bir anaç denemesinde Shamouti için en iyi sonuç Carrizo sitranjında alınmıştır. Yöreye seçici bir çeşit olduğu için bahçe yeri ve anaç seçiminde bölgenizdeki uzmanlara danışmanızı öneririz.
Öne çıkan özellikler
- Oval, kolay soyulan, neredeyse çekirdeksiz meyve.
- Taşımaya ve depolamaya çok uygun.
- Orta mevsim: ocak ortası–şubat başı.
Dikkat
- Yetiştiği yöreye seçicidir.
- Ağacı sıcağa ve kuraklığa duyarlıdır.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen araştırma enstitüsü yayınlarından, resmî kurum kaynaklarından ve bilimsel yayınlardan derlenmiştir. Meyve ağırlığı, hasat zamanı ve depolama süresi gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın ya da belgenin koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Eryılmaz, Z. (2020). Portakal Yetiştiriciliği. Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (BATEM), Antalya.
- University of California, Riverside. Citrus Variety Collection – Shamouti sweet orange (CRC 3746).
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TRGM. Antalya Tarımsal Yatırım Rehberi 2025 (TÜİK 2024 verisi).
- Tuzcu, Ö., Kaplankıran, M., Şeker, M. (1998). The Effects of Some Citrus Rootstocks on Fruit Productivity of Some Important Orange, Grapefruit, Lemon and Mandarin Cultivars in Çukurova Region. Turkish Journal of Agriculture and Forestry 22(2): 117–126.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
