Halebi, Gaziantep yöresinde yetiştirilen ve Antep Fıstığı coğrafi işaretinin teknik tanımında yer alan standart çeşitlerimizdendir. Ağacı dik gelişir; meyvesi uzun-basık, dış kabuğu kiraz pembesidir. Standart çeşitler içinde erken olgunlaşanlar arasındadır.
- Köken
- Türkiye (Gaziantep yöresi)
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü)
- Coğrafi işaret
- Antep Fıstığı (menşe adı) teknik tanımında anılan çeşitlerden
- Ağaç
- Dik, orta kuvvette
- Meyve
- Uzun-basık; dış kabuk kiraz pembesi
- Olgunlaşma
- Erken (Uzun ve Kırmızı ile birlikte; Siirt ve Ohadi’den önce)
Genel bilgi
Halebi, Türkiye’de yaygın olarak yetiştirilen beş standart Antep fıstığı çeşidinden biridir. Gaziantep yöresinde kültüre alınan çeşitler arasında Antep Fıstığı coğrafi işaretinin teknik tanımında anılır. Ankara Üniversitesi ders notlarında meyve şekline göre “uzun” grupta yer alır. 1990’dan beri Türkiye’de tescillidir.
Ağaç ve meyve
Ağacı dik gelişir. Meyvesi uzun-basık, dış kabuğu kiraz pembesi, içi güliç rengindedir (TÜRKPATENT). Harran Üniversitesi araştırmacılarının aktardığı çeşit kataloğu verilerinde iç rengi sarımsı yeşil, sert kabuğun açıklığı orta olarak tanımlanır.
- 100 meyve ağırlığı
- 126,72 g (TÜRKPATENT Antep Fıstığı coğrafi işaret belgesi)
- Çıtlama oranı
- %78,26 (TÜRKPATENT); %90,7 (Bakanlık el kitabı çeşit tablosu)
- İç randımanı
- %42,05 (TÜRKPATENT); %38,4 (Bakanlık el kitabı)
- 100 iç ağırlığı
- 53,29 g (TÜRKPATENT)
- Meyve iriliği
- 100 gramda 77 adet (Bakanlık el kitabı)
Olgunlaşma ve verim
Standart çeşitler içinde erken olgunlaşanlar arasındadır. Ankara Üniversitesi ders notlarına göre Uzun, Kırmızı ve Halebi, Ohadi ve Siirt’ten yaklaşık 15 gün önce olgunlaşabilir. Türkiye için yer ve tarih belirten yayımlanmış bir hasat verisine ulaşılamamıştır.
Bakanlık el kitabına göre Uzun çeşidinin verimi Halebi’den yüksektir. Periyodisite eğilimi fazladır (TÜRKPATENT; Ankara Üniversitesi); Halebi, Siirt ve Ohadi’ye göre yaklaşık üç yıl geç mahsule yatar (Bakanlık el kitabı).
Öne çıkan özellikler
- Standart çeşit; 1990’dan beri tescilli.
- Uzun-basık meyve, kiraz pembesi dış kabuk.
- Erken olgunlaşan çeşitler arasında.
Dikkat
- Periyodisite eğilimi fazla.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen Tarım ve Orman Bakanlığı yayınlarından, Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü çalışmalarından, TÜRKPATENT coğrafi işaret belgelerinden ve üniversite yayınlarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çıtlama oranı, iç randımanı, verim ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, sulamaya, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; aynı çeşit için farklı kaynaklarda farklı değerler verilebilir. Verilen sayılar ilgili kaynağın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- TÜRKPATENT. Coğrafi İşaret No 27: Antep Fıstığı (menşe adı; tescil ettiren Gaziantep Ticaret Odası).
- T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. Antepfıstığı (üretici el kitabı).
- Ak, B.E., Agackesen, N. (2005). Effects of soil type and irrigation on yield and quality of 'Kirmizi' pistachio cultivar. Options Méditerranéennes, Série A, n. 63: 239–245.
- Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Antepfıstığı – II (ekolojik istekler, anaçlar, çoğaltma) ders notu (Açık Ders Malzemeleri).
- Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi. Antepfıstığı: Ülkemizde Yetiştirilen Standart Çeşitler ve Umutlu Görülen Tipler; Hastalık ve Zararlılar (Açık Ders Malzemeleri).
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
