Franquette

Franquette cevizi, kabuklu ve iç — Franquette cevizi – Ekiz Fidancılık

Fransa’nın Isère (Grenoble) yöresine ait eski bir yerel çeşit olan Franquette, çok geç yapraklanması ve çiçeklenmesiyle bilinir. Meyveyi dal uçlarında verir ve geç verime yatar; günümüzde Chandler gibi geç çeşitlere tozlayıcı olarak da kullanılır.

Köken: Fransa – Isère (Grenoble) yöresi, eski yerel çeşit
Islah: Islah edilmiş bir çeşit değildir; Fransa’da seçilmiş klonları vardır
Meyve verme: Uç dal verimli (yan tomurcuklarda meyve vermez)
Yapraklanma: Çok geç
Çiçeklenme tipi: Protandrik
Hasat: Geç
Tozlayıcı olarak: Chandler ve Hartley için

Ağaç yapısı ve verim

İri ve kuvvetli gelişen bir ağaçtır; CPVO protokolüne göre yarı dik büyür. Meyveyi yalnızca dal uçlarındaki tomurcuklarda verir, yan tomurcuklarda meyve vermez. Geç verime yatar ve az budama ister. Verimi orta düzeydedir: Fransa’da ortalama hektarda yaklaşık 2 tondur. 2020 itibarıyla Fransız ceviz üretiminin yaklaşık %70’i bu çeşitten gelmekteydi; yeni dikimlerde ise yerini giderek Fernor’a bırakmaktadır.

Yapraklanma, çiçeklenme ve tozlanma

Kaliforniya’da geç yapraklanmanın standart çeşidi kabul edilir; Payne’den 3–4 hafta sonra yapraklanır. Geç çiçeklendiği için ilkbahar donlarından çoğunlukla kaçar ve soğuk yöreler için uygun bir çeşittir; ancak don çukuru konumundaki bahçelerde yine zarar görebilir.

Protandrik bir çeşittir. Oregon State Üniversitesi’ne göre sıcak geçen bazı yıllarda, özellikle genç ağaçlarda, dişi çiçeklerin çoğu açılmadan polenini dökebilir ve verim düşebilir; ağaç yaşlandıkça erkek ve dişi çiçeklenme daha çok örtüşür. Fransa’da geleneksel tozlayıcıları Meylannaise ve Ronde de Montignac’tır.

Geç çiçeklenmesi nedeniyle başka çeşitler için de tozlayıcı olarak kullanılır: UC Davis ve Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Chandler için tozlayıcı olarak Franquette’i önerir.

Meylannaise
Ronde de Montignac

Meyve özellikleri

Kabuğu orta-ince ve dikişi iyi kapalıdır; içi açık renkli ve dolgundur, kabuktan kolay ayrılır. Lezzetiyle aranan eski bir çeşittir. Meyve iriliği değişkendir; bol ürün verdiği yıllarda meyveler küçük kalabilir. Oregon’daki gözlemlerde büzüşmüş iç, diğer çeşitlere göre daha sık görülmüştür.

Meyve şekli: Yandan geniş eliptik (CPVO)
Kabuk: Orta-ince, açık kahverengi, dikişi iyi kapalı
İç rengi: Açık
İçin kabuktan ayrılması: Kolay (CPVO)

Hasat

Geç hasat edilen bir çeşittir (CPVO: geç). Kaliforniya’da Hartley çeşidi, Franquette’ten 12–14 gün önce olgunlaşır.

Hastalık ve dikkat edilecekler

Bakteriyel yanıklık konusunda kaynaklar farklı değerlendirmeler yapar: UC kaynaklarına göre geç yapraklandığı için yanıklık ve iç kurdundan çoğunlukla kaçar; Oregon State Üniversitesi ise yanıklığa çok duyarlı olduğunu belirtir. Bu nedenle dayanıklı bir çeşit olarak değerlendirilmemelidir. Oregon’da şiddetli kış donlarında ağır zarar görebildiği bildirilmiştir.

Türkiye’de Franquette’in verim ve meyve özelliklerini inceleyen yayımlanmış bir denemeye ulaşılamamıştır; çeşit, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’nün çeşit listesinde yer alır.

Öne çıkan özellikler

Çok geç yapraklanır ve çiçeklenir; soğuk yöreler için uygundur.
Açık renkli, lezzetli iç.
Uç dallarda meyve verir; verimi ortadır.
Chandler için tozlayıcı olarak kullanılır.

Dikim önerisi

Don çukuru konumundan kaçının.
Genç bahçelerde tozlanma için tozlayıcı çeşit bulundurun.
Ağaç iri gelişir; dikim aralığı buna göre planlanmalıdır.

Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, iç oranı, yapraklanma ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.