Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) tarafından 1990’da tescil ettirilen yerli bir çeşittir. İnce kabuklu, kolay kırılan ve iç oranı yüksek meyveleriyle bilinir; içi kabuktan çok kolay ayrılır.
- Köken
- Türkiye – yerli seleksiyon
- Tescil
- 03.05.1990 – Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova (TTSM)
- Ağaç
- Sık dallı, yayvan taç
- Çiçeklenme tipi
- Protandrik
- Önerilen tozlayıcılar
- Bilecik, KR-2, Yalova-1
- Hasat
- Eylül sonu
Ağaç yapısı ve verim
Sık dallı, yayvan bir taç oluşturur; salkımda 2–4 meyve bağlar. Niksar’daki denemede yan tomurcukların %50’sinde dişi çiçek bulunmuştur. Verimi yöreye göre çok değişir: Niksar’da (2001–2002) ağaç başına 9 kg ile denemenin en verimli çeşidi olurken, Bursa’da (2014–2020) ağaç başına 1,87 kg ile en düşük verimi vermiştir. Bursa’da 2016’daki ilkbahar donundan sonra o yıl en yüksek verim Şebin’den alınmıştır.
Yapraklanma, çiçeklenme ve tozlanma
Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, cevize uygun tüm yörelerde yetişebileceğini ve özellikle geç donların görüldüğü iç bölgelere tavsiye edildiğini belirtir. Şebin, yerel Yalova çeşitlerine göre geç; Chandler ve Fernor gibi yabancı geç çeşitlere göre ise erken yapraklanır. Bursa’da 1 Nisan’da, Chandler’dan 16 gün önce yapraklanmıştır.
Protandrik bir çeşittir (Niksar, Yalova ve Bursa denemeleri). Enstitü broşürü tozlayıcı olarak Bilecik, KR-2 ve Yalova-1’i önerir. Niksar’daki çalışmada Bilecik, Şebin için iyi bir tozlayıcı bulunmuş; Bursa’da ise Şebin’deki çiçeklenme boşluğunu kapatamamıştır. Bu nedenle birden fazla tozlayıcı çeşit kullanılması yararlı olur.
- Bilecik
- KR-2
- Yalova-1
Meyve özellikleri
İnce kabuklu bir çeşittir ve içi kabuktan çok kolay ayrılır; Yalova’daki denemede içi kabuktan en kolay ayrılan çeşit Şebin olmuştur. İç rengi açıktır: Niksar’da içlerin %85’i açık sarı sınıfında yer almıştır. Meyve ağırlığı ve iç oranı yöreye göre değişir.
- Meyve ağırlığı
- 9,8–12,2 g (Bursa, Niksar, Yalova)
- İç oranı
- %50,8–64,8 (Bursa, Yalova, Niksar)
- Kabuk kalınlığı
- 1,1–1,35 mm (Bursa, Niksar)
- İç rengi
- Açık
- Yağ / protein
- %67 / %17 (Yalova broşürü)
Hasat
Eylül sonunda hasat edilir (Yalova broşürü). Niksar’da 10–12 Eylül arasında hasat edilmiştir.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Bursa denemesinde meyvede bakteriyel yanıklık %23,81 ile denemedeki ikinci en yüksek değer olmuş, kuş zararı da en yüksek çeşitte görülmüştür. Yalova’daki çalışmaya göre ince kabuk, iç kurdu ve kuş zararını artırabilmektedir. Yanıklığa karşı koruyucu mücadele programına dikkat edilmelidir.
Öne çıkan özellikler
- İnce kabuk, kolay kırılır.
- İçi kabuktan çok kolay ayrılır.
- İç oranı yüksek, iç rengi açık.
- Yerli, tescilli çeşit (1990).
Dikkat edilecekler
- Bakteriyel yanıklığa duyarlı olabilir.
- İnce kabuk nedeniyle kuş ve iç kurdu zararı.
- Verim yöreye göre çok değişken.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, iç oranı, yapraklanma ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi (TTSM). Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
- Utku, Ö., Orman, E. Ceviz Yetiştiriciliği. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü.
- Akça, Y., Aydın, M. (2005). Bahçe 34(1): 49–55 (Niksar).
- Tosun, İ., Akçay, M.E. (2005). Bahçe 34(1): 35–39 (Yalova).
- Ahi Koşar, D. ve ark. (2023). Tarım Bilimleri Dergisi 29(2): 589–603 (Bursa).
