Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü (Yalova) tarafından 1990’da tescil ettirilen yerli bir çeşittir. Dik ve kuvvetli gelişir, uzun süren erkek çiçeklenmesiyle Şebin gibi çeşitler için tozlayıcı olarak önerilir; meyveleri kuru ceviz olarak tüketime elverişlidir.
- Köken
- Türkiye – yerli seleksiyon
- Tescil
- 03.05.1990 – Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova (TTSM)
- Ağaç
- Dik, yayvan ve kuvvetli taç
- Meyve verme
- Ağırlıkla uç dal (yan dal verimi %25–30)
- Önerilen tozlayıcılar
- Şebin, Yalova-3, KR-2
- Hasat
- Eylül sonu
Ağaç yapısı ve verim
Dik, yayvan ve kuvvetli bir taç oluşturur; Niksar’daki denemede seyrek dallanan tek çeşit olmuştur. Salkımda 2–3 meyve bağlar. Yan dallarda meyve verme oranı düşüktür: enstitü broşürüne göre %30, Niksar denemesine göre %25. Niksar’da ağaç başına 6,5 kg, Bursa’da (2014–2020 ortalaması) 5,59 kg verim alınmıştır.
Yapraklanma, çiçeklenme ve tozlanma
Enstitü broşürü iç bölgelerde yetiştirildiğini ve özellikle geç donların görüldüğü yörelere tavsiye edildiğini belirtir. Bursa’da yerli çeşitler arasında görece geç (9 Nisan) yapraklanmış, ancak Chandler’dan 8 gün önce yapraklanmıştır.
Erkek çiçeklenmesi uzun sürer: Bursa’da 16–18 günle en uzunlar arasındadır, Niksar’da ise erkek çiçekleri en geç toz veren çeşit olmuştur. Bu nedenle başka çeşitler için tozlayıcı olarak önerilir: broşüre göre Şebin ve Yalova-3 için; Kaman-1’in tozlayıcıları arasında da anılır. Çiçeklenme tipi farklı yörelerde farklı bulunmuştur (Yalova ve Bursa’da protandrik, Niksar’da protogenik). Kendisi için broşürün önerdiği tozlayıcılar Şebin, Yalova-3 ve KR-2’dir.
- Şebin
- Yalova-3
- KR-2
Meyve özellikleri
Yuvarlak, kabuk yüzeyi düzgün meyveleri vardır; içi kabuktan kolay ayrılır ve rengi açıktır. Kuru ceviz olarak tüketime elverişlidir.
- Meyve ağırlığı
- 11,1–13 g (Bursa, Yalova, Niksar, broşür)
- İç oranı
- %46,1–53 (Bursa, Niksar, Yalova, broşür)
- Kabuk kalınlığı
- 1,36–1,68 mm (Niksar, Bursa)
- İç rengi
- Açık
- Yağ / protein
- %68 / %18 (Yalova broşürü)
Hasat
Eylül sonunda hasat edilir (Yalova broşürü). Niksar’da 4–7 Eylül arasında hasat edilmiştir.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Bursa denemesinde meyvede bakteriyel yanıklık %12,56 ile düşük grupta, antraknoz %2,36 ve iç kurdu %1,81 bulunmuştur; iç çürüklüğü denemedeki en düşük değerdir. Buna karşın güneş yanıklığı %16,75 ile denemedeki en yüksek değer olmuştur; sıcak yörelerde bu risk göz önünde bulundurulmalıdır.
Öne çıkan özellikler
- Kuvvetli, dik gelişen ağaç.
- Uzun süren erkek çiçeklenme; iyi bir tozlayıcı.
- Kabuktan kolay ayrılan, açık renkli iç.
- Yerli, tescilli çeşit (1990).
Dikkat edilecekler
- Yan dal verimi düşük (%25–30).
- Güneş yanıklığına yatkın olabilir.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, iç oranı, yapraklanma ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
- Utku, Ö., Orman, E. Ceviz Yetiştiriciliği. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü.
- Akça, Y., Aydın, M. (2005). Bahçe 34(1): 49–55 (Niksar).
- Tosun, İ., Akçay, M.E. (2005). Bahçe 34(1): 35–39 (Yalova).
- Ahi Koşar, D. ve ark. (2023). Tarım Bilimleri Dergisi 29(2): 589–603 (Bursa).
- Kurt, H., Yüksel, Y. (2024). Akademik Ziraat Dergisi 13(2): 227–235.
