Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi tarafından Kırşehir-Kaman yöresinden seleksiyonla elde edilip 2010’da tescil ettirilen yerli bir çeşittir. Van’daki denemede iri meyvesi ve denemenin en yüksek iç oranıyla öne çıkmıştır; erken yapraklanır ve erken hasat edilir.
- Köken
- Türkiye – Kırşehir, Kaman (ana ağaç)
- Tescil
- 06.04.2010 – Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi (TTSM); aynı tarihte anaç olarak da tescilli
- Yapraklanma
- Erken
- Çiçeklenme tipi
- Protandrik (Van, 2023)
- Önerilen tozlayıcılar
- Bilecik, KR-1, KR-2
- Hasat
- Erken (Van’da 2 Ekim)
Ağaç yapısı ve verim
Yayvan taç oluşturan bir çeşittir. Kaynaklarda yan dallarda yüksek oranda (%70–80) meyve verdiği bildirilmektedir. Ana ağaç Kırşehir’in Kaman ilçesindedir. Van-Edremit’teki denemede (2023) Fernor ile birlikte yöreye en uygun çeşit olarak değerlendirilmiştir.
Yapraklanma, çiçeklenme ve tozlanma
Erken yapraklanan bir çeşittir: Van-Edremit’te 18–26 Nisan arasında yapraklanmış ve denemedeki beş çeşit arasında en erken yapraklanan ve çiçeklenen çeşit olmuştur. Aynı çalışmada erkenci çeşitlerin geç don riski taşıyabileceği vurgulanmıştır; ilkbahar geç donu riski yüksek yerlerde dikkatli olunmalıdır. Van’da 2023’te geç don zararı görülmemiştir.
Protandrik bir çeşittir (Van, 2023). Tozlayıcı olarak Bilecik, KR-1 ve KR-2 önerilir.
- Bilecik
- KR-1
- KR-2
Meyve özellikleri
İri ve yuvarlak meyveli bir çeşittir. Van-Edremit’teki denemede iç oranı denemenin en yüksek değeri olmuş, boş meyve oranı ise Chandler ile birlikte en düşük (%4) bulunmuştur.
- Meyve ağırlığı
- 15,86 g (Van-Edremit, 2023)
- İç ağırlığı
- 8,43 g (Van-Edremit)
- İç oranı
- %52,52 (Van-Edremit; denemenin en yüksek değeri)
- Kabuk kalınlığı
- 1,43 mm (Van-Edremit)
- Meyve şekli
- Yuvarlak
Hasat
Erken hasat edilen bir çeşittir: Van-Edremit’te 2 Ekim’de hasat edilmiştir; aynı bahçede Chandler 18 Ekim’de hasat edilmiştir.
Önemli: tohumdan değil, aşılı fidan
Kaman cevizi üzerine yapılan bir çalışmada, tozlanması engellenen dişi çiçeklerde meyve oluşmamış; fidancılık piyasasında “apomiktik Kaman-1” diye satılan aşısız fidanların apomiktik olmadığı ve birbirinden genetik olarak farklı olduğu belirlenmiştir. Bu fidanlar ana ağacın özelliklerini taşımaz. Araştırmacılar bahçelerin aşılı ve ismine doğru fidanlarla kurulmasını önermektedir (Alatarım, 2008).
Not: “Kaman Cevizi” coğrafi işareti, Kaman ilçesinde yetişen cevizleri tanımlayan bölgesel bir üründür; Kaman-1 çeşidiyle aynı şey değildir. Kaman-1, Burdur’un “Karamanlı Cevizi” coğrafi işaretli ürününün üretiminde kullanılan çeşitlerden biridir.
Öne çıkan özellikler
- İri, yuvarlak meyve; yüksek iç oranı.
- Erken hasat.
- Yerli, tescilli çeşit (2010).
- Van-Edremit’te yöreye en uygun çeşitlerden.
Dikkat edilecekler
- Erken yapraklanır; geç don riskine dikkat.
- Mutlaka aşılı fidan tercih edilmeli.
- Tozlayıcı ile birlikte dikilmeli.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, iç oranı, yapraklanma ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
- Sütyemez, M. (2016). New walnut cultivars: Maraş 18, Sütyemez 1, and Kaman 1. HortScience 51(10): 1301–1303.
- Kurt, H., Yüksel, Y. (2024). Akademik Ziraat Dergisi 13(2): 227–235 (Van-Edremit).
- Akcan, S. ve ark. (2008). Kaman cevizlerinde apomiksis olasılığının araştırılması. Alatarım 7(1): 1–10.
- TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Tescil Belgesi No: 527 – Karamanlı Cevizi.
- TÜRKPATENT Coğrafi İşaret Tescil Belgesi No: 624 – Kaman Cevizi.
