5 BB

5 BB anacının yetişkin yaprağı — Kober 5BB anacının yetişkin yaprağı, Geisenheim. Foto: Joachim Schmid (Hochschule Geisenheim), CC BY 3.0 DE, Wikimedia Commons

5 BB anacının sürgün ucu — Kober 5BB anacının sürgün ucu, Geisenheim. Foto: Joachim Schmid (Hochschule Geisenheim), CC BY 3.0 DE, Wikimedia Commons

5 BB (Kober 5BB), Vitis berlandieri × Vitis riparia melezi bir asma anacıdır; 19. yüzyıl sonunda Avusturya’da Kober ve Teleki’nin çalışmalarıyla seçilmiştir. Serin yörelerin nemli, killi ve kireçli topraklarına uyum sağlar ve yaklaşık %20 aktif kirece dayanır. Kurak ve sulanmayan topraklar için önerilmez.

Ebeveynler: Vitis berlandieri × Vitis riparia (markörle: Berlandieri Resseguier 2 × Riparia Gloire de Montpellier)
Islahçı / ülke / yıl: Franz Kober, Sigmund Teleki; Avusturya; melezleme 1896
Kuvvet: Orta (UC); kuvvetli (Türk kaynakları)
Filoksera: Kök filokserasına dayanıklılık yüksek (UC)
Aktif kireç toleransı: Yaklaşık %20
Kuraklık: Orta (UC); kurak topraklara önerilmez (Türk kaynakları)
Islak toprak: Nemli, killi topraklara uyumlu; ıslak toprak toleransı düşük (UC)
Önerilen koşullar: Serin yörelerde nemli, killi, kireçli topraklar
Türkiye tescili: 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enstitüsü)

Köken

5 BB, Amerikan asma türlerinden Vitis berlandieri ile Vitis riparia‘nın melezidir. Uluslararası asma çeşit kataloğu VIVC’ye göre melezleme 1896 yılına dayanır; Franz Kober, Sigmund Teleki’nin 1904’te gönderdiği 5 A materyali içinden Avusturya koşullarına en uygun omcayı seçmiştir. Moleküler markörlerle doğrulanan ebeveynleri Berlandieri Resseguier 2 ve Riparia Gloire de Montpellier’dir; SO4 ile aynı ebeveynlere sahiptir. Kaliforniya Üniversitesi (UC) kök filokserasına dayanıklılığını yüksek olarak değerlendirir.

Toprak ve iklim uyumu

Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü ve Ankara Üniversitesi ders notları 5 BB’yi serin yörelerde nemli, sıkı, kireçli veya killi topraklar için çok uygun bulur. Yaklaşık %20 aktif kirece dayanır; UC de kireç toleransını orta-yüksek olarak değerlendirir.

Islak topraklarda temkinli olmak gerekir: UC, 5 BB’yi nemli, killi topraklara uyumlu sayarken ıslak toprak toleransını düşük verir ve Phytophthora kök çürüklüğüne duyarlı olduğunu belirtir. Bu nedenle nemli, killi topraklara uyum sağlasa da su basan, drenajı bozuk topraklara uygun değildir. Kuraklığa dayanımı UC’ye göre ortadır; Türk kaynakları ise kurak topraklara önermez ve Ankara Üniversitesi ders notları kurağa çok duyarlı anaçlar arasında sayar. Tuza dayanımı konusunda kaynaklar farklıdır: UC orta olarak değerlendirir, Alata tuza dayanımı olmadığını belirtir.

Aktif kireç: ~%20 (Manisa BAE, Alata, Ankara Üniv.); orta-yüksek (UC)
Kuraklık: Orta (UC); çok duyarlı (Ankara Üniv.)
Islak toprak: Düşük (UC); nemli, killi topraklara uygun (Türk kaynakları)
Tuzluluk: Orta (UC); dayanımsız (Alata)
Nematod: Kök-ur nematoduna orta-yüksek (UC)

Kuvvet ve aşılı çeşide etkisi

UC’nin göreli değerlendirmesinde 5 BB aşılı çeşide orta düzeyde kuvvet verir; Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü ve Ankara Üniversitesi ders notları ise kuvvetli bir anaç olarak tanımlar. Vejetasyon süresi 420 A ve 161-49 C anaçlarından kısadır; bu yüzden daha kuzeydeki bölgelerde kolay yetişir. Aşılı çeşidin olgunlaşmasına belirgin bir etkisini bildiren açık bir kaynak bulunmamaktadır.

Çoğaltma ve aşı

Çelikleri iyi köklenir ve iyi aşı tutar; Ankara Üniversitesi ders notlarına göre çelik verimi çok yüksektir. UC de çoğaltma kolaylığını yüksek olarak değerlendirir. Bu özellikler 5 BB’yi masa başında aşılı fidan üretimine elverişli kılar. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü, bağda yapılan aşılamalarda bazı sorunlar çıkabileceğini ve yerinde aşıda kalemden çok sayıda kök oluşabileceğini bildirir.

Öne çıkan özellikler

Nemli, killi, kireçli topraklara uyumlu.
Yaklaşık %20 aktif kirece dayanır.
Kolay köklenir, çelik verimi yüksek.

Dikkat

Kurak, sulanmayan topraklara önerilmez.
Su basan, drenajı bozuk topraklara uygun değildir.

Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen üniversite ve araştırma enstitüsü yayınlarından, hakemli makalelerden, uluslararası asma çeşit kataloğu VIVC’den ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Kaliforniya Üniversitesi (UC) değerlendirmeleri Kaliforniya koşullarına göre hazırlanmış göreli değerlendirmelerdir; kaynaklar arasında fark olduğunda her kaynağın değerlendirmesi ayrı verilmiştir. Anaçların kirece, kuraklığa ve neme dayanımı için verilen değerler yol göstericidir; toprağa, iklime ve aşılanan çeşide göre değişir. Bağınıza uygun anaç seçimi için toprak analizi yaptırmanızı ve ziraat mühendislerimize danışmanızı öneririz.