Papaz, yeşil olarak tüketilen yerli bir can eriği çeşididir. Meyveleri orta büyüklükte, yuvarlak ve parlak koyu yeşildir; tatlı, sulu ve gevrektir. Türkiye’de 1990’dan beri tescillidir.
- Tür
- Can (yeşil) eriği, Prunus cerasifera
- Köken
- Türkiye (yerel çeşit)
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü)
- Kabuk rengi
- Parlak koyu yeşil
- Meyve eti
- Tatlı, sulu, gevrek
- Olgunlaşma
- Nisan–mayıs (yeşil hasat; genel bilgi)
- Tozlanma
- Kendine kısmen verimli; tozlayıcı Aynalı
Genel bilgi
Papaz, Türkiye’nin yerel can eriği (Prunus cerasifera) çeşitlerinden biridir. Islah edilmiş bir çeşit değil, yerel bir çeşittir. Türkiye’de 03.05.1990 tarihinde tescil edilmiştir; tescil sorumlusu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü’dür. Enstitüde Türkiye Ulusal Yeşil Erik Koleksiyonu korunmaktadır. Bu koleksiyondaki genotiplerin incelendiği moleküler bir çalışmada, Can ve Papaz tipleri morfolojik olarak farklı olsa da genetik olarak birbirinden ayrışmamıştır.
Meyve özellikleri
Bakanlığın erik el kitabına göre meyveleri orta büyüklükte (yaklaşık 15–17 g), yuvarlak ve parlak koyu yeşil renklidir. Eti tatlı, sulu ve gevrektir. Yeşil turfanda olarak tüketilir.
- Meyve ağırlığı
- 15–17 g (Bakanlık kaynağı)
- Şekil
- Yuvarlak
- Kabuk rengi
- Parlak koyu yeşil
- Soğuklama ihtiyacı
- Can erikleri için 400–500 saat (Alata; çeşide özgü değer yok)
Hasat
Can erikleri yeşil turfanda olarak nisan–mayıs aylarında toplanır; meyveler aralıklı olarak birkaç seferde hasat edilir. Bakanlık kaynağına göre Havran çeşidi Papaz’dan 10–15 gün sonra toplanır. Papaz için bölgeye özgü hasat tarihi veren yayımlanmış bir çalışmaya ulaşılamamıştır; hasat zamanı yöreye ve yıla göre değişir.
Tozlanma ve yetiştiricilik
Papaz kendine kısmen verimlidir. Bakanlık kaynağına göre bilinen en iyi tozlayıcısı yine bir can eriği olan Aynalı‘dır. Papaz bir can eriği olduğu için Japon eriği çeşitleri onun tozlayıcısı olarak önerilmez.
Can erikleri sık dallı ve yayvan taçlı ağaçlar oluşturur, 4–8 m boylanabilir; goble (vazo) terbiye şekli önerilir. Cep hastalığı (Taphrina pruni) Türkiye’de özellikle can eriği ve papaz eriği yetiştirilen bölgelerde görülür; serin ve yağışlı ilkbaharlarda bu hastalığa karşı dikkatli olunmalıdır.
Öne çıkan özellikler
- Yeşil turfanda olarak tüketilir.
- Parlak koyu yeşil, tatlı, sulu ve gevrek meyve.
- Nisan–mayısta hasat edilir.
Türkiye'de
- TTSM’de tescilli (1990).
- Yerel can eriği çeşidi.
- Tozlayıcısı Aynalı.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, tozlayıcı ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü (2016). Çiftçi Eğitim Serisi-10: Erik-Badem. Ankara.
- Çakır, G. ve ark. (2021). Molecular genetic characterization of the Turkish national green plum (Prunus cerasifera Ehrh.) collection. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 31(1): 61–73.
- Bircan, M. (2022). Erik Yetiştiriciliği. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü.
- TAGEM. Zirai Mücadele Teknik Talimatları – Eriklerde cep hastalığı.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.










