İspanya’nın Murcia kentindeki CEBAS-CSIC araştırma merkezinde geliştirilen ve 2017’de tescil edilen Makako; Ferragnès’ten ortalama 13 gün sonra çiçek açan, ekstra geç çiçeklenen ve kendine verimli bir çeşittir. Islahçıları, don riskinin yüksek olduğu soğuk bölgelerde güvenli yetiştiricilik için geliştirdiklerini belirtir.
- Köken
- İspanya – CEBAS-CSIC (Murcia)
- Melezleme
- ‘Lauranne’ × ‘S5133’ (Penta çeşidinin karşılıklı melezi)
- Islahçılar
- F. Dicenta, J. Egea ve ark.
- Tescil
- 2017 (İspanya, AB); Türkiye’de 2023’ten beri tescilli (TTSM)
- Tozlanma
- Kendine verimli (S-genotipi S5Sf)
- Çiçeklenme
- Ekstra geç (Ferragnès’ten ort. 13 gün sonra)
- Kabuk
- Sert
- Hasat
- Ferragnès ile aynı dönem
Ağaç yapısı ve verim
Kuvvetli bir ağaçtır; habitusu ve dallanması dengeli olduğu için budaması kolaydır. Meyvelerini buket dallarında, brindillerde ve karışık dallarda taşır; bu da yıldan yıla dengeli verimi destekler. Islahçılar verimliliğini “çok yüksek” olarak tanımlar ve uygun koşullarda hektardan 2000 kg’ın üzerinde iç badem verimine ulaşılabileceğini belirtir.
Makako, IRTA’nın değil, İspanyol bilim kurumu CSIC’e bağlı CEBAS’ın ıslah programında elde edilmiştir; çeşidin hakları CSIC’e aittir.
Çiçeklenme ve tozlanma
Ekstra geç çiçeklenen bir çeşittir: çok yıllık ve çok lokasyonlu gözlemlerde Ferragnès’ten ortalama yaklaşık 13 gün sonra çiçek açmıştır; fark yıla ve rakıma göre değişir. Ekstra geç çiçeklenmesi, donun sık görüldüğü soğuk bölgelerde badem yetiştiriciliğine imkân verir.
Kendine verimlidir; tozlanması engellenmiş dallarda da iyi meyve bağlamış, bu nedenle tek çeşitle bahçe kurulabileceği bildirilmiştir. Islahçılar, kendine verimli tüm çeşitlerde olduğu gibi verimi artırmak için bahçeye arı kovanı konulmasını önerir.
Meyve özellikleri
Sert kabukludur; ıslahçılara göre sert kabuk meyveyi kuşlara ve böceklere karşı korur. İç badem şekilli ve görünüşü güzeldir; ikiz iç oluşturmaz. Şeker (%4,34) ve yağ (%57,68) içeriğinin yüksek olması nedeniyle tatlı ve lezzetlidir.
- Kabuk
- Sert
- İç randımanı
- %33 (Dicenta ve ark. 2018)
- İç ağırlığı
- Yaklaşık 1,2 g
- İkiz iç
- %0
- İç şekli
- Badem şekilli (amygdaloid)
Hasat
Ferragnès ile aynı dönemde olgunlaşır. Olgunlukta yeşil kabuk temiz açılır ve meyveler erken dökülmeden silkeleme (vibrasyon) ile kolayca hasat edilebilir. Islahçılar, hasadı zamana yaymak için daha erken olgunlaşan Penta ile birlikte dikilebileceğini belirtir.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Islahçıların değerlendirmelerinde kırmızı yaprak lekesi (Polystigma), dal kanseri (Fusicoccum) ve Monilinia gibi önemli hastalıklara düşük hassasiyet göstermiştir. Bu değerlendirme ıslahçıların kendi gözlemlerine dayanır; bağımsız ve uzun süreli bir tarla denemesine henüz ulaşılamamıştır.
Öne çıkan özellikler
- Ekstra geç çiçeklenme; don riski yüksek bölgeler için.
- Kendine verimli; tek çeşitle bahçe kurulabilir.
- Yüksek iç randımanı (%33), ikiz iç yok.
- Silkeleme ile kolay hasat.
Bahçe önerisi
- Verimi artırmak için arı kovanı kullanın.
- Kuvvetli ağaç; dikim aralığını buna göre planlayın.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, ıslahçı kurum yayınlarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. İç randımanı, meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Dicenta, F. ve ark. (2018). Penta and Makako: Two Extra-late Flowering Self-compatible Almond Cultivars from CEBAS-CSIC. HortScience 53(11): 1700–1702.
- Dicenta, F. ve ark. (2018). 'Makako': a new extra-late flowering self-compatible cultivar from CEBAS-CSIC. Acta Horticulturae 1219.
- CSIC. Mejora genética de frutales (teknoloji transferi).
- Calle, A. ve ark. (2024/2025). Genetic Resources and Crop Evolution 72: 3783–3828.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.








