Razakı, Doğu Akdeniz’in çok eski, beyaz taneli sofralık üzümüdür; dünyada Rosaki ve Dattier de Beyrouth adlarıyla da bilinir. İri, uzun elips şeklinde, tatlı taneleri vardır. Türkiye’de en çok Denizli, Aydın ve İzmir yörelerinde yetiştirilir.
- Uluslararası ad
- Afus Ali; eş anlamlıları Rosaki, Dattier de Beyrouth
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü)
- Tane
- Sarımtırak açık yeşil, uzun elips, yaklaşık 5 g, 2-3 çekirdekli
- Salkım
- Büyük, 400-500 g, dallı konik, seyrek
- Olgunlaşma
- Ege’de ağustos sonu–eylül başı
- Budama
- Kordon veya karışık (en çok 10 göz)
- Kullanım
- Sofralık
- Çiçek tipi
- Erdişi
Köken
Razakı, Doğu Akdeniz kökenli çok eski bir üzüm çeşididir. Uluslararası asma çeşit kataloğu VIVC’de ana adı Afus Ali‘dir ve Razaki, Rosaki, Dattier de Beyrouth dahil 260’tan fazla eş anlamlısı kayıtlıdır. Anadolu’da birçok yerel tipi ve adı vardır; Burdur Razakısı’nda klon seleksiyonu sürdürülmektedir. Türkiye’de 1990’dan beri tescillidir.
Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü’ne göre Türkiye’de en çok Denizli–Aydın ve İzmir yörelerinde yetiştirilir; sıcak ve kurak yerleri ve alüviyal toprakları sever.
Salkım ve tane özellikleri
Taneleri iri (yaklaşık 5 g), uzun elips şeklinde, sarımtırak açık yeşil ve 2-3 çekirdeklidir; tadı tatlı ve kokusuzdur. Salkımı büyük (400-500 g), dallı konik ve seyrektir. Çekirdekli çeşitler içinde giberellik asit uygulamasıyla tane iriliğinde başarı bildirilen tek çeşit olarak anılır.
- Tane ağırlığı
- ~5 g
- Salkım ağırlığı
- 400-500 g
- Çekirdek
- 2-3
- Verim
- 1000-1600 kg/da (Manisa BAE)
Budama ve olgunlaşma
Kordon veya karışık budanır (en çok 10 göz). Ege koşullarında ağustos sonu–eylül başında olgunlaşır. Resmî komisyon 2021’de Manisa ve Denizli (Buldan) bağlarından alınan örneklere göre Razakı tipi sofralık üzümün kesimini 11 Ağustos’ta başlatmıştır.
Öne çıkan özellikler
- İri, uzun elips, tatlı tane.
- Büyük, seyrek salkım.
- Denizli–Aydın yöresinin yaygın çeşidi.
Türkiye'de
- TTSM’de tescilli (1990).
- Anadolu’da birçok yerel tipi var.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, araştırma enstitüsü yayınlarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Tane ve salkım ağırlığı, olgunlaşma zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, terbiye şekline ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- VIVC. Afus Ali (eş anlamlı Razaki/Rosaki/Dattier de Beyrouth), VIVC 122.
- Dilli, Y., Kader, S. Sofralık, Şaraplık ve Kurutmalık Üzüm Çeşitleri. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü.
- Ateş, F., Karabat, S. Kaliteli Sofralık Üzüm Yetiştirmeye Yönelik Kültürel Uygulamalar. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü.
- Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü (2021). Sultani Çekirdeksiz ve Mevlana Çeşidi Sofralık Üzüm İçin 2021 Yılı Hasat ve İhraç Tarihleri.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
