Dünyada Thompson Seedless adıyla da bilinen Sultani Çekirdeksiz, çekirdeksiz, yeşil-sarı taneli bir üzüm çeşididir. Hem sofralık hem kurutmalık olarak değerlendirilir ve Ege bağcılığının temel çeşididir. Taneleri doğal olarak küçüktür; sofralık üretimde kültürel uygulamalarla tane iriliği artırılır.
- Uluslararası ad
- Sultanina; eş anlamlısı Thompson Seedless
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü)
- Tane
- Yeşil-sarı, eliptik-yuvarlak, ince kabuklu, 1,2-1,8 g
- Çekirdek
- Çekirdeksiz
- Salkım
- Orta irilikte, 300-400 g
- Budama
- Uzun
- Kullanım
- Sofralık, kurutmalık
- Çiçek tipi
- Erdişi
Genel bilgi
Sultani Çekirdeksiz, uluslararası asma çeşit kataloğu VIVC’de Sultanina adıyla kayıtlı, dünyada Thompson Seedless olarak da bilinen eski bir çeşittir. Türkiye’de 1990’dan beri tescillidir; Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü’nün bu çeşitten seçtiği Altın Sultani, Sultan 1, Manisa Sultanı ve Sultan 7 seleksiyonları da tescillidir.
Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’ne göre Manisa’daki bağların yaklaşık %95’i sultaniyedir ve Türkiye’nin sofralık üzüm ihracatının büyük kısmı bu çeşittir. “Manisa Sultani Çekirdeksiz Üzümü”, coğrafi sınırı Manisa ili olan tescilli bir menşe adıdır.
Salkım ve tane özellikleri
Taneleri çekirdeksiz, yeşil-sarı, eliptik-yuvarlak ve ince kabukludur; doğal olarak küçüktür (1,2-1,8 g). Salkımlar orta irilikte (300-400 g) ve normal sıklıktadır. Çeşit sofralık, kurutmalık ve şıralık özelliklerin hepsini iyi derecede gösterir.
Sofralık üretimde tane iriliği kültürel uygulamalarla artırılır: Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü’nün önerdiği ihracat modelinde giberellik asit uygulaması, salkım seyreltme ve salkım ucu kesmenin birlikte uygulanmasıyla tane ağırlığı kontroldeki 2,01 g’dan 6,13 g‘a çıkmıştır. Tane tutumu döneminde yapılan bilezik alma da tane iriliğini artırır.
- Tane ağırlığı
- 1,2-1,8 g (doğal); 6,13 g’a kadar (Manisa BAE ihracat modeli)
- Salkım ağırlığı
- 300-400 g
- Çekirdek
- Yok
- Verim (kuru üzüm)
- 500-1000 kg/da
Budama ve olgunlaşma
Dip gözleri verimsiz olduğu için uzun budanır; coğrafi işaret şartnamesine göre sofralık üretimde 10-12 gözlü 6-7 çubuk bırakılır. Orta mevsimde olgunlaşır: Manisa’da ağustos ortası ile eylül başı arasında hasat edilir. Resmî komisyon 2021’de Manisa ve Denizli (Buldan) bağlarından alınan örneklere göre sofralık Sultani kesimini 5 Ağustos’ta başlatmıştır.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün Denizli için yaptığı çalışmaya göre çeşit, iklim istekleri bakımından Denizli’de 1350 m yüksekliğe kadar yetiştirilebilir.
Öne çıkan özellikler
- Çekirdeksiz, yeşil-sarı tane.
- Sofralık ve kurutmalık kullanım.
- Ege bağcılığının temel çeşidi.
Dikkat
- Doğal tane küçüktür; sofralıkta kültürel uygulama gerekir.
- Uzun budama ister.
- “Manisa Sultani Çekirdeksiz Üzümü” adı Manisa’ya özgü menşe adıdır.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, araştırma enstitüsü yayınlarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Tane ve salkım ağırlığı, olgunlaşma zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, terbiye şekline ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- VIVC. Sultanina (VIVC 12051).
- Dilli, Y., Kader, S. Sofralık, Şaraplık ve Kurutmalık Üzüm Çeşitleri. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü.
- Ateş, F., Karabat, S. Kaliteli Sofralık Üzüm Yetiştirmeye Yönelik Kültürel Uygulamalar. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü.
- TÜRKPATENT. Manisa Sultani Çekirdeksiz Üzümü, Coğrafi İşaret No. 418 (menşe adı), 2019.
- Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü (2021). Sultani Çekirdeksiz ve Mevlana Çeşidi Sofralık Üzüm İçin 2021 Yılı Hasat ve İhraç Tarihleri.
- Ulupınar, Y., Söylemezoğlu, G. Denizli İlinde İklim İsteklerine Göre Farklı Üzüm Çeşitlerinin Yetiştirilebileceği Alanların Belirlenmesi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
