Fransa’da INRA’da Charles Grasselly’nin yürüttüğü ıslah programında 1960’ta yapılan Cristomorto × Aï melezlemesinden elde edilen Ferragnes; geç çiçeklenen, verimli ve iç kalitesi yüksek bir çeşittir. Türkiye’de en yaygın yetiştirilen badem çeşitlerindendir.
- Köken
- Fransa – INRA, Ch. Grasselly (La Grande Ferrade, Bordeaux)
- Melezleme
- ‘Cristomorto’ × ‘Aï’ (1960)
- Türkiye tescili
- 21.05.1993 (TTSM)
- Tozlanma
- Kendine verimsiz (S1S3); tozlayıcısı Ferraduel
- Çiçeklenme
- Geç
- Kabuk
- Sert / yarı sert
- İkiz iç
- Yok denecek kadar az
- Hasat
- Orta (Ferraduel ile aynı dönem)
Ağaç yapısı ve verim
Çok verimli bir çeşit olarak tanımlanır; meyvelerini buket dallarında ve bir yıllık sürgünlerde verir. İtalya’daki değerlendirmede yüksek verimi, geç çiçeklenmesi ve iç kalitesiyle değerli bulunmuş, tek olumsuz yönünün kendine verimsizliği olduğu belirtilmiştir. Ağaç formu kaynaklarda farklı tanımlanmaktadır (dik ya da sarkık).
Türkiye’de Kahramanmaraş’taki denemede 7 yaşındaki ağaçlardan ağaç başına 16,72 kg kabuklu verim alınmıştır.
Çiçeklenme ve tozlanma
Geç çiçeklenen bir çeşittir. Uşak’taki denemede Nonpareil’den yaklaşık 10 gün sonra, Gaziantep’te 8 gün sonra çiçek açmıştır; Ceylanpınar’da (Şanlıurfa) 1997’de 21 çeşit arasında en geç tam çiçeklenen çeşit olmuştur.
Kendine verimsizdir; bahçede uyumlu bir tozlayıcı bulunmalıdır. Kardeş çeşidi Ferraduel ile farklı uyuşmazlık genlerine sahiptir (Ferragnes S1S3, Ferraduel S1S4) ve iki çeşit birbirini tozlar; çiçeklenme dönemleri büyük ölçüde örtüşür. Dikkat: Ferralise çeşidi Ferragnes ile aynı genotipe (S1S3) sahiptir ve Ferragnes’i tozlayamaz.
Meyve özellikleri
İçi uzun ve iridir; lezzeti çok iyi olarak tanımlanır. İkiz iç oranı yok denecek kadar azdır. Kabuk sert ya da yarı serttir. İç randımanı yöreye göre değişmekle birlikte genellikle %30–40 civarındadır.
- İç randımanı
- Genellikle %30–40 (kaynaklarda %28–43); Uşak %33,0, Malatya %30,2–32,5
- İç ağırlığı
- Yaklaşık 1,4–1,5 g; Türkiye denemelerinde 1,1–1,4 g
- Kabuklu meyve ağırlığı
- 3,4–4,5 g (İtalya, Uşak, Malatya)
- İkiz iç
- %0–3,3
- İç şekli
- Uzun, iri
Hasat
Orta dönemde hasat edilir. İspanya’daki (Murcia) koleksiyonda Ferraduel ile aynı tarihte olgunlaşmıştır; bu da iki çeşidin birlikte dikimini kolaylaştırır.
Hastalık ve dikkat edilecekler
2025 tarihli kapsamlı bir derlemeye göre dal kanserine (Fusicoccum) duyarlı, Monilinia’ya orta derecede dayanıklı, kırmızı yaprak lekesine (Polystigma) toleranslıdır; İtalya’da pas belirtileri gözlenmiştir. Bu değerlendirmeler büyük ölçüde tek bir derlemeye dayandığından, bölgeye uygun koruyucu mücadele programı uygulanmalıdır.
Türkiye'deki denemelerden
- GAP bölgesi: Gaziantep, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa için önerilen çeşitler arasında.
- Uşak: sık görülen geç donlar nedeniyle önerildi; iç randımanı %33,0.
- Malatya: iç randımanı %30,2–32,5.
- Türkiye koşullarına uyumlu bulunmuştur (derleme).
Öne çıkan özellikler
- Geç çiçeklenir.
- Verimli; iç kalitesi yüksek.
- İkiz iç yok denecek kadar az.
- Ferraduel ile birlikte dikilmelidir.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, ıslahçı kurum yayınlarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. İç randımanı, meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Monastra, F. ve ark. (1984). Etude pomologique de 70 variétés d'amandier. Options Méditerranéennes, Série Etudes 1984-II: 27–37.
- Crossa-Raynaud, P., Grasselly, C. (1985). Existence de groupes d'interstérilité chez l'amandier. Options Méditerranéennes 1985-I: 43–45.
- Duval, H. ve ark. (2001). Analysis of stylar ribonucleases in an almond progeny of 'Ferralise × Tuono'. Cahiers Options Méditerranéennes 56: 91–93.
- Egea, L. ve ark. (1984). Premières observations sur une collection de 81 variétés d'amandier. Options Méditerranéennes 1984-II: 13–26.
- Calle, A. ve ark. (2025). Review of agronomic and kernel quality traits of 273 almond cultivars. Genetic Resources and Crop Evolution.
- Atlı, H.S. ve ark. (2011). Acta Horticulturae 912: 493–499 (GAP bölgesi).
- Yıldız, E., Erol Perdahcı, Ç. (2019). Erciyes Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi 2(1): 11–19 (Uşak).
- Yıldırım, Y. ve ark. (2023). Yükseltinin Ferragnes ve Ferraduel badem çeşitlerinde meyve özellikleri üzerine etkisi. Bahçe 52(2): 113–118.
- Ak, B.E. ve ark. (2005). Options Méditerranéennes A 63: 43–48 (Ceylanpınar).
- Atlı, H.S. (2019). Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi 6(2): 222–229 (Gaziantep).
- Denizhan, H. ve ark. (2020). Iğdır Üniv. Fen Bil. Enst. Derg. 10(4): 2283–2293.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
