0900 Ziraat

Köken

0900 Ziraat, Manisa’nın Salihli yöresindeki yerel kirazlardan yapılmış bir seleksiyondur; yayınlarda “Salihli” ve “Ziraat 0900” adlarıyla da geçer. Ebeveynleri bilinmemektedir. Türkiye’de 03.05.1990’dan beri tescillidir; tescil sorumlusu Yalova’daki Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü’dür. Dünya pazarlarında bu çeşitle kazanılan “Türk kirazı” imajı sürmektedir ve kiraz ihracatında en çok istenen çeşittir.

Meyve özellikleri

Yalova enstitüsünün tanımına göre meyveleri geniş kalp şeklinde, parlak koyu kırmızıdır; eti çok sert, gevrek, sulu ve çok lezzetlidir. Çekirdeği iridir ve ete çok az bağlıdır. Sapı uzundur; Amasya Taşova’daki denemede en uzun saplı ve en sert etli çeşit olmuştur. Yalova enstitüsü yola çok dayanıklı olduğunu belirtir. Meyve ağırlığı yöreye göre değişir: Yalova’nın tanımında 8,18 g, Taşova’da 8,17 g, Isparta Eğirdir’deki adaptasyon denemesinde 10,43 g ölçülmüştür; Honaz Kirazı menşe adı belgesinde tane ağırlığı 8–14 g olarak verilir.

Yalova ve Alata enstitüleri 0900 Ziraat’in çatlamaya çok az hassas olduğunu bildirir; Honaz Kirazı belgesinde çatlama oranı, hasat döneminin yağışsız geçmesine bağlı olarak %2’nin altındadır. Adana Pozantı’da (1100 m) yapılan bir çalışmada ise çatlama indeksi %19 ölçülmüştür (aynı çalışmada Regina %14, Sweetheart %31,2).

Meyve ağırlığı

8,18 g (Yalova); 10,43 g (Eğirdir); 8–14 g (Honaz Kirazı belgesi)

Meyve boyu ve eni

21–26 mm ve 22–26 mm (Honaz Kirazı belgesi)

SÇKM

15,6–19 °Brix (Honaz Kirazı belgesi)

Tam çiçekten hasada

65–75 gün (MAREM)

Hasat

Geç olgunlaşan bir çeşittir. Olgunlaşma zamanı bölgeye göre belirgin biçimde değişir:

• Marmara Bölgesi: haziranın 3. haftası (Yalova BKMAE)
• Isparta Eğirdir: haziranın son haftası (Eğirdir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü)
• Amasya Taşova (230 m): 8 Haziran 2019 ve 20 Haziran 2020; aynı bahçedeki Early Burlat’tan 3–4 hafta sonra
• Adana Pozantı (1100 m): 19 Haziran 2021
• Afyonkarahisar Sultandağı: genellikle 20 Haziran–25 Temmuz (Sultandağı Kirazı belgesi)
• Denizli Honaz: mayıs–haziran (Honaz Kirazı belgesi)

Tozlanma

Kendine kısırdır ve verim düşüklüğünün başlıca nedeni yetersiz tozlanmadır. S-genotipi S3S12’dir (uyuşmazlık grubu XXII). Geç, Yalova’ya göre çok geç çiçeklenir; bu yüzden tozlayıcının çiçeklenmesinin yerelde gözlenmesi önemlidir. Yalova enstitüsü 0900 Ziraat bahçelerinde aynı dönemde çiçek açan en az iki tozlayıcı çeşit dikilmesini önerir.

• Starks Gold (S3S6): Denemelerde en iyi tozlayıcı çıkmıştır. 0900 Ziraat’te meyve tutumu Isparta’da %26,5, Eskişehir’de %21,6 olmuş; iki çeşit Eskişehir’de aynı günlerde tam çiçeğe ulaşmıştır.
• Lambert (S3S4): Yalova ve Bakanlık önerilerinde yer alır; S-genotiplerine göre uyumludur ve PNW 604’ün tablosunda aynı (orta-geç) çiçeklenme grubundadır.
• Bigarreau Gaucher: Yalova ve Bakanlık önerilerinde yer alır; Isparta’da elle tozlamada %12,5 meyve tutumu vermiştir.

Regina’nın poleni Eskişehir’de %17,9 meyve tutumu vermiştir, ancak Regina 0900 Ziraat’ten 4–5 gün sonra çiçeklendiği için tek tozlayıcı olarak önerilmez. Aynı çalışmada Kordia (%4,3) ve kendine verimli Sweetheart (%2,0) zayıf sonuç vermiştir.

• Starks Gold
• Lambert
• Bigarreau Gaucher

Ağaç yapısı ve yetiştiricilik

Ağacı kuvvetli ve yaygın dallıdır. Yalova enstitüsü 600–900 m gibi yüksek rakımlarda daha verimli olduğunu belirtir ve kıyı bölgeleri dışında önerir. Soğuklama ihtiyacı yüksektir: İzmir-Bornova’da 2002–2004’te 7,2 °C altında 1555 saatin üzerinde soğuklama istediği belirlenmiştir. Yalova enstitüsünün çeşit tanımında bakteriyel kansere dayanıklı olarak belirtilir. Destekli dikey eksen (SSA) sisteminde yapılan bir denemede Gisela 6 anacı üzerinde MaxMa 14’e göre daha erken meyveye yatmış, daha iri meyve ve daha yüksek verim vermiştir.

Coğrafi işaretler

0900 Ziraat, iki menşe adlı coğrafi işaretin çeşididir:

• Honaz Kirazı (TÜRKPATENT, tescil no. 697, 22.03.2021): Denizli’nin Honaz ilçesinde, şartnamede sayılan anaçlar üzerinde yetiştirilen 0900 Ziraat kirazlarını kapsar. Tescil ettiren Honaz Ziraat Odası’dır.
• Sultandağı Kirazı (tescil no. 644, 08.01.2021): Afyonkarahisar’ın Sultandağı ve Çay ilçelerinde üretilen 0900 Ziraat kirazlarını kapsar.

Coğrafi işaret, yalnızca şartnamedeki bölgede ve koşullarda üretilen meyveye aittir. Honaz Kirazı şartnamesi, üretimde Honaz dışından gelen köklü aşılı fidan kullanılmasına izin vermez.