Alyanak, yerli bir erkenci sofralık kayısı çeşididir. Meyvesi basık-oval, turuncu etli ve kuvvetli kırmızı yanaklıdır; tadı mayhoş, şeker oranı yüksektir. Çekirdeği etten kolay ayrılır. Mersin Silifke’deki denemede ortalama 8 Haziran’da olgunlaşmıştır.
- Köken
- Türkiye (yerli çeşit)
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Kayısı Araştırma Enstitüsü, Malatya)
- Kullanım
- Sofralık
- Meyve
- Basık oval; turuncu et; kuvvetli kırmızı yanak
- Çekirdek
- Yarma; çekirdek içi acı
- Olgunlaşma
- Silifke’de 8 Haziran
- Tozlanma
- Çeşide özgü kaynak bulunamadı
Köken
Alyanak, yerli bir kayısı çeşididir. Türk kayısı ıslahı üzerine yapılan bir derlemeye göre Kayısı Araştırma Enstitüsü’nün 1940–1960 yılları arasında Malatya ve çevresinde yürüttüğü seleksiyon çalışmasında öne çıkarılan çeşitlerdendir. Eğirdir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü ise Alyanak’ı İzmir’in erkenci sofralık kayısı çeşidi olarak tanıtır. Türkiye’de 03.05.1990 tarihinde tescil edilmiştir. TTSM listesinde aynı adı taşıyan bir armut çeşidi de bulunur; ikisi farklı çeşitlerdir.
Meyve özellikleri
Eğirdir Meyvecilik Araştırma Enstitüsü’ne göre meyveleri 30–45 g ağırlığında, basık oval şekillidir. Eti turuncu ve yumuşak dokuludur; kabukta kuvvetli kırmızı yanak oluşur. Tadı mayhoştur. Mersin Silifke’deki denemede suda çözünür kuru madde %16,26 ile sekiz çeşit içinde en yüksek bulunmuştur. Çekirdeği etten kolay ayrılır (yarma); çekirdek içi acıdır.
- Meyve ağırlığı
- 30–45 g (MAREM); 43,63 g (Silifke, 2009–2012 ort.)
- SÇKM
- %16,26 (Silifke)
- Asitlik
- %1,01 (Silifke)
- Çekirdek
- Yarma; iç acı
Çiçeklenme, hasat ve yetiştiricilik
Silifke denemesinde tam çiçeklenme ortalama 13 Mart‘ta, hasat ortalama 8 Haziran‘da (2009–2012 ortalaması) gerçekleşmiştir. Hasat zamanı bölgeye ve yıla göre değişir. Eğirdir enstitüsüne göre ağacı yayvan ve kuvvetli büyür. Tozlanma durumu ve hastalık hassasiyeti hakkında çeşide özgü bir kaynağa ulaşılamamıştır; kayısıda uygulanan genel koruma programı izlenmelidir.
Öne çıkan özellikler
- Kuvvetli kırmızı yanaklı meyve.
- Mayhoş tat, yüksek şeker oranı.
- Yarma çekirdek.
Türkiye'de
- Yerli çeşit; TTSM’de tescilli (1990).
- Silifke’de 8 Haziran’da hasat.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, ıslahçı kurum kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit ve anaç seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Meyvecilik Araştırma Enstitüsü (MAREM, Eğirdir) (2022). Kayısı Yetiştiriciliği.
- Bahar, A., Son, L. (2017). Yield and Quality Characteristics of Several Table Apricot Cultivars in the Silifke/Mersin Ecological Conditions. J. Amer. Pomological Soc. 71(2): 97–102.
- Asma, B.M. ve ark. (2017). Türkiye'de Kayısı Islah Çalışmaları ve Islah Edilen Yeni Çeşitler. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi 5(11): 1429–1438.
- Kayısı Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (Malatya). Tescilli Çeşitlerimiz.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
