Early Burlat (Fransızca özgün adıyla Hâtif de Burlat), 1915’te Fransa’da Lyon yakınlarında bulunmuş, çok erken olgunlaşan bir kirazdır. Amasya Taşova’daki denemede mayıs ortasında hasat edilmiştir. Kendine kısırdır; uygun bir tozlayıcı çeşitle birlikte dikilmelidir.
- Köken
- Fransa – Lyon yakınları (şans çöğürü, 1915)
- Bulan
- Léonard Burlat
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Erzincan)
- S-genotipi
- S3S9 (uyuşmazlık grubu XVI)
- Tozlanma
- Kendine kısır
- Olgunlaşma
- Çok erken (Taşova’da 15–20 Mayıs)
Köken
Early Burlat, 1915 baharında Fransa’da Lyon yakınlarında bir çitte şans çöğürü olarak meyveci Léonard Burlat tarafından bulunmuş ve aynı yıl aşılanarak çoğaltılmıştır. Özgün adı “Hâtif de Burlat”tır; “Early Burlat” İngilizce ticari karşılığıdır. Ebeveynleri bilinmemektedir. 1926’da Fransa Pomoloji Derneği tarafından çoğaltılmaya değer bulunmuştur. Türkiye’de 1990’dan beri tescillidir.
Meyve özellikleri
Türkiye’deki denemelerde ortalama meyve ağırlığı 6–7 g civarında ölçülmüştür. Amasya Taşova’daki çalışmada denemedeki en yumuşak etli çeşit olmuştur; İzmir’de de et sertliği en düşük çeşit olarak bildirilmiştir. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Early Burlat’ın yağışlı hasatlarda yaklaşık %25 oranında çatlama yaptığını ve yola dayanımının az olduğunu belirtir. Bu nedenle daha çok yakın pazarlar için uygundur.
- Meyve ağırlığı
- Yaklaşık 6,1 g (Taşova, 2019); 6,7 g (Amasya); 6,96 g (Pozantı)
- Meyve eti
- Diğer çeşitlere göre yumuşak (Taşova)
- Çatlama
- Yaklaşık %25 (Alata BKAE)
- Tam çiçekten hasada
- 40–50 gün (MAREM)
Hasat
Çok erken olgunlaşan bir çeşittir. Amasya Taşova’da (230 m) yapılan denemede 2019’da 15 Mayıs, 2020’de 20 Mayıs‘ta hasat edilmiştir; aynı bahçedeki 0900 Ziraat’ten 3–4 hafta önce olgunlaşmıştır. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü’ne göre tam çiçeklenmeden hasada 40–50 gün geçer. TAGEM’e göre kiraz sineği zararı çoğunlukla orta ve geç çeşitlerde görülür, erkenci çeşitlerde görülmez.
Tozlanma
Kendine kısırdır; bahçede tozlayıcı çeşit bulunmalıdır. S-genotipi S3S9’dur (uyuşmazlık grubu XVI). Fidanlığımızdaki Bing, Van ve Stella, S-genotiplerine göre Early Burlat ile uyumludur.
Ancak Early Burlat’ın çiçeklenme zamanı kaynaklarda farklı sınıflandırılır: WSU onu bu üç çeşitle aynı (orta–orta-geç) çiçeklenme grubunda gösterirken Oregon State Üniversitesi’nin tablosu erken çiçeklenen çeşitler arasında sayar. Bu nedenle tozlayıcı, yöredeki çiçeklenme gözlemine göre seçilmelidir. Bölgeniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Ağaç yapısı
Taşova’daki çalışmada gövde kesit alanı ve taç hacmi diğer çeşitlerden düşük, yani daha zayıf gelişen bir ağaç olarak ölçülmüştür; ağaç başına verimi Lambert ve 0900 Ziraat’ten düşük bulunmuştur. Bakteriyel kanser ve monilyaya karşı çeşide özgü güvenilir bir değerlendirmeye ulaşılamamıştır.
Öne çıkan özellikler
- Çok erken olgunlaşır.
- Kendine kısırdır, tozlayıcı ister.
- Yağışlı hasatlarda çatlamaya hassastır.
Türkiye'de
- TTSM’de tescilli (1990).
- Taşova’da 15–20 Mayıs’ta hasat edildi.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Kirazda tozlayıcı seçimi verimi doğrudan belirler; bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Joley, L.E. Historical Notes on Early Burlat and Moreau Cherries. Fruit Varieties and Horticultural Digest, s. 6–8.
- Çakır Üstün, Ş., Bostan, S.Z. (2022). Taşova (Amasya) ilçesinde yetiştirilen bazı önemli standart kiraz çeşitlerinin meyve ve ağaç özellikleri. Akademik Ziraat Dergisi 11(2): 213–222.
- Long, L. Sweet cherry compatibility and bloom timing chart. OSU Extension EM 9484.
- Washington State University Tree Fruit. Pollination – Sweet Cherry.
- Emre, U. (2022). Kiraz Yetiştiriciliği. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü.
- Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü (2022). Kiraz Yetiştiriciliği.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
