Van

Yapraklar arasında koyu kırmızı kiraz kümesi (temsilî görsel) — Temsilî görsel, çeşide ait değildir. Foto: Geoprofi Lars, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Van, Kanada’nın Summerland araştırma istasyonunda geliştirilmiş ve 1944’te tanıtılmış bir kirazdır. Meyvesi iri, parlak koyu kırmızı ve serttir; sapı kısadır. Erken meyveye yatar, çok verimlidir ve Bing ile Lambert için tozlayıcı olarak bilinir.

Köken: Kanada – Summerland Deneme İstasyonu (British Columbia)
Islahçı: A.J. Mann
Ebeveyn: Empress Eugenie (serbest tozlanma)
Tanıtım: 1944
Türkiye tescili: 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Erzincan)
S-genotipi: S1S3 (uyuşmazlık grubu II)
Tozlanma: Kendine kısır
Olgunlaşma: Bing’den biraz önce, Stella ile birlikte

Köken

Van, Kanada’nın British Columbia eyaletindeki Summerland deneme istasyonunda A.J. Mann tarafından, eski bir Fransız çeşidi olan Empress Eugenie’nin serbest tozlanmış çöğüründen seçilmiştir. Summerland kiraz ıslah programının ilk çeşididir ve 1944’te tanıtılmıştır. Adını Ontario’daki Vineland istasyonunun pomoloğu J.R. Van Haarlem’den alır. Türkiye’de 1990’dan beri tescillidir.

Meyve özellikleri

Meyveleri Bing kadar iri, biraz daha sert, parlak ve çekici görünümlüdür. Şekli köşeli-tıknazdır, sapı kısadır. Summerland’de uygun budamayla ortalama meyve ağırlığı 10 g’ın üzerinde, suda çözünür kuru madde ortalama %19’un üzerinde ölçülmüştür. Tokat’ta 1994–95’te yapılan çalışmada meyve çapı en büyük çeşit Van olmuş (26,19 mm), o iki yılda çatlama görülmemiş ve önerilen çeşitler arasında yer almıştır.

Islahçı kurum yağmur çatlamasına direncini Bing’den iyi bulmuştur; Stella ile benzer düzeyde hassas olduğu da bildirilmiştir. Amasya’da 1994–95’te yapılan bir çalışmada ise Lambert ile birlikte çatlamaya hassas bulunmuştur. Kalabalık meyve kümelerinde mantari çürümeye yatkındır ve depoda çukurlaşma (pitting) bozukluğuna hassastır.

Meyve ağırlığı: 10 g’ın üzerinde (Summerland, uygun budamayla)
Meyve çapı: 26,19 mm (Tokat, 1994–95)
SÇKM: Ortalama %19’un üzerinde (Summerland)
Tam çiçekten hasada: 55–65 gün (MAREM)

Hasat

Bing’den biraz önce, Stella ile aynı zamanda olgunlaşır. Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü’ne göre tam çiçeklenmeden hasada 55–65 gün geçer.

Tozlanma

Kendine kısırdır. S-genotipi S1S3’tür (uyuşmazlık grubu II). Regina da bu gruptadır; Van ile Regina birbirini tozlayamaz.

WSU’nun tozlanma tablosunda Bing ve Lambert, Van için uyumlu tozlayıcı olarak gösterilir; Van da tanıtıldığında bu iki çeşit için tozlayıcı olarak önerilmiştir. Kendine verimli Stella, WSU sınıflamasında Van ile aynı çiçeklenme grubundadır ve S-genotipine göre Van’ı tozlayabilir.

Ağaç yapısı ve verim

Ağacı kuvvetli ve dik gelişir. Erken meyveye yatar, çok verimlidir ve düzenli ürün verir; meyveler kümeler hâlinde oluşur. Aşırı yük meyveleri küçültebileceği için iyi budanmalıdır. Çiçek tomurcukları Stella’dan daha soğuğa dayanıklı bulunmuştur.

Öne çıkan özellikler

İri, parlak ve sert meyve; kısa sap.
Erken meyveye yatar, çok verimlidir.
Bing ve Lambert için tozlayıcı.

Türkiye'de

TTSM’de tescilli (1990).
Tokat’ta önerilen çeşitler arasında.

Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Kirazda tozlayıcı seçimi verimi doğrudan belirler; bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.