Lambert, 19. yüzyılda ABD’nin Oregon eyaletinde ortaya çıkmış köklü bir kirazdır. Meyvesi koyu kırmızı ve kalp şeklindedir; ağacı kuvvetli, dik ve verimlidir. Türkiye’de 0900 Ziraat için tozlayıcı olarak kullanılır; Bing ile aynı uyuşmazlık grubundadır.
- Köken
- ABD – Milwaukie, Oregon (J.H. Lambert)
- Türkiye tescili
- 03.05.1990 (TTSM; tescil sorumlusu Atatürk Bahçe Kültürleri MAE)
- S-genotipi
- S3S4 (uyuşmazlık grubu III)
- Tozlanma
- Kendine kısır
- Çiçeklenme
- Orta-geç
- Olgunlaşma
- Geç (Kaliforniya’da Bing’den 1–2 hafta sonra)
- Soğuklama
- Yaklaşık 800 saat (UC Davis FPS)
Köken
Lambert, ABD’nin Oregon eyaletinde, Milwaukie’de J.H. Lambert’in bahçesinde 1848’de bir Napoleon ağacının altında bulunan çöğürden gelir. Çöğür önce bir May Duke anacına aşılanmış, taç ölünce kökten çıkan sürgünden bugünkü çeşit elde edilmiştir. Ebeveynleri kesin olarak bilinmemektedir. Türkiye’de 1990’dan beri tescillidir.
Meyve özellikleri
UC Davis FPS’ye göre meyveleri koyu kırmızı, kalp şekilli ve Bing’den biraz küçüktür; eti kırmızı ve tatlıdır. Meyveleri çatlamaya hassastır: Amasya’da 1994–95’te yapılan çalışmada Lambert ve Van çatlamaya hassas bulunmuş, Alata enstitüsü yaklaşık %18 çatlama bildirmiştir. Konya Ovası Projesi rehberi Lambert’i olgunluğa yakın dönemde yağış almayan bölgeler için önerir.
- Meyve
- Koyu kırmızı, kalp şekilli
- Çatlama
- Hassas; yaklaşık %18 (Alata BKAE)
- Soğuklama ihtiyacı
- Yaklaşık 800 saat (UC Davis FPS)
Hasat
UC Davis FPS’ye göre Kaliforniya’da Bing’den 1–2 hafta sonra olgunlaşır. Alata enstitüsünün broşüründe Early Burlat’tan yaklaşık üç buçuk hafta sonra olgunlaşan çeşitler arasında gösterilir; bölgesi belirtilmiş bir Türkiye ölçümüne ulaşılamamıştır.
Tozlanma
Kendine kısırdır. S-genotipi S3S4’tür (uyuşmazlık grubu III). Bing ve Napoleon bu gruptadır; Lambert bu çeşitleri tozlayamaz, onlar da Lambert’i tozlayamaz. Bu yüzden Lambert’in “birçok çeşide tozlayıcı” olduğu ancak bu grubun dışındaki çeşitler için geçerlidir.
UC Davis FPS, Lambert için Van ve Stella‘yı uygun tozlayıcılar arasında sayar. 0900 Ziraat (S3S12) S-genotiplerine göre uyumludur ve PNW 604’ün tablosunda Lambert ile aynı (orta-geç) çiçeklenme grubundadır. Starks Gold da S-alelleri bakımından uyumludur, ancak iki çeşidin çiçeklenme zamanını karşılaştıran bir kaynağa ulaşılamamıştır.
Türkiye’de Lambert daha çok 0900 Ziraat’in tozlayıcısı olarak dikilir; Konya Ovası Projesi rehberi tozlayıcılar içinde Lambert’in payının üçte biri geçmemesini önerir.
Ağaç yapısı ve verim
UC Davis FPS’ye göre ağacı kuvvetli, dik ve güçlüdür, kışa dayanıklıdır ve çok verimlidir; ancak ilk 12 yılda Bing’den daha az verim verir.
Öne çıkan özellikler
- Koyu kırmızı, kalp şekilli meyve.
- Kuvvetli, dik ve verimli ağaç.
- Hasat dönemi kurak geçen yerlere uygun.
Tozlanma uyarısı
- Bing ve Napoleon ile aynı gruptadır, onlarla tozlanmaz.
- 0900 Ziraat için tozlayıcı olarak kullanılır.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Kirazda tozlayıcı seçimi verimi doğrudan belirler; bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- UC Davis Foundation Plant Services. Lambert.
- Long, L. Sweet cherry compatibility and bloom timing chart. OSU Extension EM 9484.
- Thompson, A., Whiting, M., Long, L. (2021). Sweet cherry cultivars for the fresh market. PNW 604.
- Washington State University Tree Fruit. Pollination – Sweet Cherry.
- Demirsoy, L., Bilgener, Ş. (2000). Turk. J. Agric. For. 24(5): 541–550 (Amasya, meyve çatlaması).
- Emre, U. (2022). Kiraz Yetiştiriciliği. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü.
- Konya Ovası Projesi (KOP). Üretici Rehberi – Kiraz.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
