ABD’de Rutgers Üniversitesi’nin geliştirdiği Jerseymac, haziran–temmuz aylarında olgunlaşan, kırmızı renkli, sulu ve aromatik meyveli erkenci bir yazlık elmadır. Türkiye’deki denemelerde en erken hasat edilen çeşitlerden biri olmuştur.
- Köken
- ABD – Rutgers Üniversitesi, New Jersey Tarımsal Deney İstasyonu
- Melezleme
- NJ24 × Julyred (1956)
- Islahçılar
- L. F. Hough, C. H. Bailey
- Türkiye tescili
- 21.05.1993 (TTSM, çeşit sahibi Meyvecilik Araştırma Enstitüsü)
- Ağaç
- Kuvvetli, dik-yayvan
- Meyve rengi
- Açık yeşil zemin üzerine parlak kırmızı
- Olgunlaşma
- Yazlık, çok erken
- Tozlanma
- Tozlayıcı çeşit gerekir
Köken
Jerseymac, New Jersey Tarımsal Deney İstasyonu’nda (Rutgers Üniversitesi, ABD) L. F. Hough ve C. H. Bailey tarafından geliştirilmiştir. 1956’da yapılan NJ24 × Julyred melezlemesinden elde edilen fidan ilk meyvelerini 1961’de vermiş, 1964’te NJ38 numarasıyla denemeye alınmıştır. Islahçıları onu McIntosh tipi bir elma olarak tanımlar: McIntosh’tan yaklaşık bir ay önce olgunlaşır ve görünüşü daha çekicidir.
Ağaç yapısı ve verim
Kuvvetli, dik-yayvan gelişen bir ağaç oluşturur. Islahçılarına göre aşırı vejetatif gelişen ağaçlarda yeme ve depolama kalitesi düşer; uygun seyreltme yapıldığında Red Delicious’a göre çok daha az azotla iyi ürün alınabilir.
Hatay-Yayladağı’nda M9 ve MM106 anaçlarıyla yapılan üç yıllık denemede (2013–2015) Jerseymac’in ağaç başına verimi kışlık çeşitlerden düşük kalmış, buna karşın yazarlar yazlık çeşitlerin her iki anaçta da bölge için ümitvar olduğunu belirtmiştir.
Çiçeklenme ve tozlanma
Erken çiçeklenen bir çeşittir; ABD’de McIntosh ile yaklaşık aynı zamanda çiçek açar. Samsun’da MM106 anacı üzerinde yapılan denemede yedi çeşit içinde ilk ve tam çiçeklenmeye en erken ulaşan çeşitlerden biri olmuştur. Diploid bir çeşittir; çeşide özgü tozlayıcı önerisi veren güvenilir bir kaynağa ulaşılamamıştır. Elmalardaki genel kural gereği bahçede çiçeklenmesi çakışan uyumlu bir tozlayıcı çeşit bulundurulmalıdır.
Meyve özellikleri
Meyveleri yuvarlak ve iriliği homojendir. Açık yeşil veya açık saman rengi zemin üzerine parlak kırmızı renklenir; serin bölgelerde meyvenin neredeyse tamamı kırmızıya döner. Kabuğu ince ve dayanıklı, eti beyaz, yumuşak, sulu ve aromatiktir. Islahçılarına göre yeme kalitesi McIntosh’a eşit veya ondan üstündür.
Türkiye’deki denemelerde yazlık çeşitlere özgü olarak meyveleri küçük kalmıştır: Samsun’da ortalama meyve ağırlığı 112,3 g ölçülmüş ve yedi çeşit içinde en düşük değer olmuştur.
- Meyve çapı
- Yaklaşık 70–73 mm (ABD)
- Meyve ağırlığı
- 112,3 g (Samsun, MM106)
- Meyve eti
- Beyaz, yumuşak, sulu, aromatik
- Depolama
- 4–6 hafta (ABD, 1972)
Hasat
Çok erken olgunlaşan bir yazlık elmadır. Subtropik iklimdeki Hatay-Yayladağı’nda (766 m) 2013–2015 ortalamasında haziranın ortası ile sonu arasında hasat edilmiştir; aynı çalışmaya göre yazlık çeşitler bu ekolojide Avrupa’ya göre 10–15 gün erken olgunlaşmıştır. Samsun’daki denemede de yedi çeşit içinde en erken hasat edilen çeşit olmuştur. Hasat öncesi meyve dökümü McIntosh’a göre daha azdır. Yazlık çeşitler yeme olumunda hasat edilmelidir.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Üniversite kaynaklarına göre karalekeye çok hassastır; ateş yanıklığına hassas, küllemeye hassas ile çok hassas arasında değerlendirilir. Sedir-elma pasına ise çok dayanıklıdır. Bahar aylarında karaleke mücadelesi aksatılmamalıdır.
Öne çıkan özellikler
- Çok erken olgunlaşan yazlık elma.
- Parlak kırmızı, sulu ve aromatik meyve.
- Erken pazara ürün sunma imkânı.
Dikkat
- Karalekeye çok hassastır.
- Meyveleri küçük-orta iriliktedir.
- Depolama süresi kısadır, taze tüketime uygundur.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Hough, L.F., Bailey, C.H. (1972). Jerseymac, Earlier and Prettier than McIntosh. Fruit Varieties and Horticultural Digest 26(1): 17–18.
- Bayazit, S., Çalışkan, O. (2017). Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus 16(5): 3–11 (Hatay-Yayladağı).
- Öztürk, A., Öztürk, B. (2016). Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 31(1): 1–8 (Samsun).
- OMAFRA. Disease susceptibility ratings of common apple cultivars.
- PNW Plant Disease Management Handbook. Apple cultivar susceptibility.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
