Starkspur Golden Delicious, Golden Delicious’un spur tipi bir mutasyonudur. Ağacı standart Golden’dan daha küçüktür. Isparta bahçelerinde kırmızı Delicious çeşitlerinin tozlayıcısı olarak yaygın biçimde kullanılır.
- Köken
- ABD – Cowiche, Washington
- Tür
- Golden Delicious’un spur tipi mutasyonu
- Tanıtan
- Stark Bros. Nursery (1960’lar)
- Türkiye tescili
- Tescilli (TTSM, çeşit sahibi Atatürk Bahçe Kültürleri MAE)
- Ağaç
- Spur tipi, standart Golden’dan küçük
- Meyve rengi
- Sarı
- Olgunlaşma
- Güzlük (Isparta’da tam çiçekten hasada 140–160 gün)
- Tozlanma
- Tozlayıcı çeşit gerekir
Köken
Starkspur Golden Delicious, Golden Delicious’un spur tipi mutasyonlarından biridir. Orijinal ağaç ABD’nin Washington eyaletindeki Cowiche’de, Elon Gilbert’in bahçesinde bulunmuş ve Stark Bros. fidanlığı tarafından 1960’larda tanıtılmıştır. Türkiye’de tescillidir; Yalova’da yapılan 10 yıllık bir seleksiyon çalışmasında Starkrimson ile birlikte Marmara Bölgesi için en ümitvar çeşitler arasında bulunmuştur (Öz, 1974).
Ağaç yapısı ve verim
Spur tipi olduğundan ağacı standart Golden Delicious’tan belirgin şekilde küçüktür. Oregon’da yapılan karşılaştırmada spur ağaçlarının ağaç başına verimi standarttan düşük kalmış, gövde kesit alanı başına verim ise bir lokasyonda daha yüksek bulunmuştur. Türk kaynakları Golden spurlarında periyodisite (yıl aşırı ürün) eğilimine dikkat çeker; düzenli seyreltme önemlidir. Spur çeşitler M9 anacında çok zayıf gelişir, bu kombinasyon önerilmez.
Çiçeklenme ve tozlanma
TÜRKPATENT’in Isparta Elması menşe adı tescilinde, Isparta bahçelerinde Starkspur Golden Delicious’un kırmızı çeşitler için tozlayıcı olarak kullanıldığı belirtilir. Golden Delicious’un mutasyonu olduğundan kendisi de tozlayıcı çeşit gerektirir; Golden Delicious ve diğer Golden klonları bu amaçla kullanılmaz. Kırmızı Delicious çeşitleri ile karşılıklı tozlayıcıdır.
Meyve özellikleri
Meyveleri Golden Delicious’a çok benzer. Oregon’daki karşılaştırmada spur meyvelerinin standart Golden’a göre biraz daha basık, daha yumuşak ve suda çözünür kuru maddesinin daha düşük olduğu ölçülmüştür. Bu sonuçlar tek bir çalışmaya ve o yılın koşullarına aittir.
Hasat
Isparta’da tam çiçeklenmeden hasada 140–160 gün geçer; bu süre Golden Delicious ile aynıdır.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Spura özgü bir hastalık değerlendirmesine ulaşılamamıştır. Ana çeşit Golden Delicious karaleke, ateş yanıklığı ve küllemeye hassastır; nemli koşullarda kabukta paslanma (russet) görülebilir.
Öne çıkan özellikler
- Spur tipi, daha küçük ağaç.
- Kırmızı Delicious çeşitleri için tozlayıcı.
- Isparta bahçelerinde yaygın.
Dikkat
- Periyodisite eğilimi; seyreltme önemli.
- M9 anacıyla önerilmez.
- Karaleke ve küllemeye karşı koruma gerekir.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Luce, B. (1964). Goldspur Delicious. Journal of the American Pomological Society 18(2): 36.
- Westwood, M.N., Lombard, P.B. (1969). Differences in Fruit Shape, Quality and Yield Between Standard Golden Delicious and a Spurred Mutation of Golden Delicious. J. Amer. Pomol. Soc. 23(1): 18–19.
- Öz, F. (1974). Yarı Bodur (Spur Tipi) Elma Çeşitlerinin Özellikleri ve Yetiştiriciliği. Bahçe 7(3–4): 15–22.
- TÜRKPATENT. Isparta Elması, Coğrafi İşaret No. 1431.
- Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Milli Tescil Listesi.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
