ABD’nin Batı Virginia eyaletinde tesadüfen bulunan Golden Delicious, sarı kabuklu klasik bir elma çeşididir. Erken meyveye yatar, geniş iklim ve toprak koşullarına uyum sağlar ve kırmızı Delicious çeşitleri için çok iyi bir tozlayıcıdır.
- Köken
- ABD – Clay County, Batı Virginia
- Tür
- Tesadüf çöğürü (muhtemelen Grimes Golden’dan)
- Tanıtan
- Stark Bros. (1910’lar)
- Türkiye tescili
- Tescilli (TTSM, çeşit sahibi Atatürk Bahçe Kültürleri MAE)
- Ağaç
- Standart
- Meyve rengi
- Sarı
- Olgunlaşma
- Güzlük (Isparta’da tam çiçekten hasada 140–160 gün)
- Tozlanma
- Tozlayıcı çeşit gerekir (S-genotipi S2S3)
Köken
Golden Delicious, ABD’nin Batı Virginia eyaletinde, Clay County’de tesadüfen bulunmuş bir çöğürdür. Ebeveynlerinden birinin Grimes Golden olduğu düşünülür. Stark Bros. fidanlığı ağacı satın alarak çeşidi 1910’larda tanıtmıştır. 2010 yılında yayımlanan elma genomu çalışması bu çeşit üzerinde yapılmıştır; diploit bir çeşittir. Türkiye’de hem çeşit hem de tohum anacı olarak tescillidir.
Ağaç yapısı ve verim
Bir yıllık sürgünlerin uçlarında ve meyve dalcıklarında meyve verir; erken meyveye yatar. Ağacın yönetimi kolaydır ve geniş toprak ve iklim koşullarına uyum sağlar. Konya’da M9 anacı üzerinde yapılan dört yıllık denemede dekara verimi en yüksek çeşit olmuştur (3416 kg/da).
Çiçeklenme ve tozlanma
S-genotipi S2S3’tür ve kırmızı Delicious grubuyla (S9S28) ortak aleli yoktur; bu nedenle iki grup birbirini iyi tozlar. Isparta bahçelerinde Golden Delicious hem ana çeşit hem de kırmızı çeşitlerin tozlayıcısı olarak kullanılır. Kendisi de tozlayıcı çeşit gerektirir; Starkspur Golden ve Reinders gibi kendi mutasyonları bu amaçla kullanılmaz.
Meyve özellikleri
Sarı kabuklu, tatlı ve aromalı meyveleri vardır. Konya’da M9 anacı üzerinde ortalama meyve ağırlığı 165 g, suda çözünür kuru madde %13,3 bulunmuştur. Bu çeşidin en önemli zayıf yönü, nemli iklimlerde kabukta paslanma (russet) eğilimidir. Paslanmaya yatkın yerler için Reinders gibi daha az paslanan klonlar seçilebilir.
- Meyve ağırlığı
- 165 g (Konya, M9)
- SÇKM
- %13,3 (Konya)
- Kabuk
- Sarı; nemli koşullarda paslanmaya eğilimli
Hasat ve depolama
Isparta’da tam çiçeklenmeden hasada 140–160 gün geçer. Kabuğundaki mum tabakası ince olduğundan soğuk depoda buruşmaya eğilimlidir; depolamada nem kontrolüne dikkat edilmelidir.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Purdue Üniversitesi’nin tablosunda karaleke, ateş yanıklığı ve sedir pasına hassas, küllemeye çok hassas olarak değerlendirilir. Bu nedenle karaleke ve küllemeye karşı düzenli bir ilaçlama programı gerekir. Oregon’da yapılan ölçümler yüksek soğuklama ihtiyacı olduğunu göstermektedir; çok ılık kışlı yerlerde uyumu zayıf olabilir.
Öne çıkan özellikler
- Erken meyveye yatar, verimlidir.
- Kırmızı Delicious çeşitleri için çok iyi tozlayıcı.
- Geniş iklim ve toprak koşullarına uyum.
Dikkat
- Nemli koşullarda kabukta paslanma.
- Külleme ve karalekeye hassas.
- Soğuk depoda buruşmaya eğilimli.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Baugher, T.A., Blizzard, S. (1987). 'Golden Delicious' Apple, Famous West Virginian Known Around the World. Fruit Varieties Journal 41(4): 130–132.
- Velasco, R. ve ark. (2010). The genome of the domesticated apple. Nature Genetics 42: 833–839.
- Arıkan, Ş., İpek, M., Pırlak, L. (2015). Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi 3(10): 811–815 (Konya).
- Ghariani, K., Stebbins, R.L. (1994). Chilling Requirements of Apple and Pear Cultivars. Fruit Varieties Journal 48(4): 215–222.
- Beckerman, J. Disease Susceptibility of Common Apple Cultivars. Purdue Extension BP-132-W.
- eXtension Apples. Why do some apples shrivel in storage?
- Sheick, R., Serra, S., Musacchi, S. Cross-compatibility of apple cultivars and pollinizers. WSU Tree Fruit.
- TÜRKPATENT. Isparta Elması, Coğrafi İşaret No. 1431.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
