Starkrimson Delicious, Starking Delicious’un Oregon’da bulunan spur tipi bir mutasyonudur. Ağacı standarttan küçüktür, erken meyveye yatar ve verimlidir. Meyveleri çizgisiz, parlak ve tam kırmızı renklidir. Isparta’da hem ana çeşit hem tozlayıcı olarak kullanılır.
- Köken
- ABD – Hood River, Oregon
- Tür
- Starking Delicious’un tüm ağaç mutasyonu
- Bulan
- Roy A. Bisbee
- Tanıtım / patent
- 1956 / ABD PP1,565 (1957)
- Türkiye tescili
- Tescilli (TTSM, çeşit sahibi Atatürk Bahçe Kültürleri MAE)
- Ağaç
- Spur tipi, yarı bodur
- Meyve rengi
- Çizgisiz, parlak kırmızı
- Olgunlaşma
- Güzlük (Isparta’da tam çiçekten hasada 150–160 gün)
Köken
Starkrimson Delicious, 1950’lerin başında ABD’nin Oregon eyaletinde (Hood River) Roy A. Bisbee’nin bahçesinde, bir Starking Delicious ağacının tamamının mutasyona uğramasıyla bulunmuştur. Stark Bros. tarafından 1956’da tanıtılmış, 1957’de patentlenmiştir. Literatürde Bisbee tipi Delicious olarak da geçer. Türkiye’de tescillidir.
Ağaç yapısı ve verim
Spur tipi, yarı bodur bir çeşittir. Ağacı olgunlukta standart ağacın yaklaşık üçte ikisi ile dörtte üçü büyüklüğündedir, geniş bir meyve dalcığı sistemi geliştirir, daha erken meyveye yatar ve diğer Delicious tiplerinden daha bol ürün verir. Yalova’da yapılan 10 yıllık seleksiyonda Starkspur Golden Delicious ile birlikte Marmara Bölgesi için en ümitvar çeşitler arasında bulunmuştur.
Çiçeklenme ve tozlanma
Tozlayıcı çeşit gerektirir. Isparta bahçelerinde Starkrimson Delicious, Golden grubu çeşitlerin tozlayıcısı olarak da kullanılır. Kendisi için de Golden grubundan tozlayıcılar uygundur; Red Chief ve Scarlet Spur gibi diğer Delicious mutasyonları tozlayıcı olarak kullanılmaz.
Meyve özellikleri
Meyveleri Starking ile yaklaşık aynı irilikte, daha uzun ve uçta beş çıkıntısı daha belirgindir. Starking’in çizgili renginin aksine çizgisiz, düzgün ve tam kırmızı renklenir; renk parlaktır ve aşırı olgunlukta da korunur. Eti sert, şekerli ve suludur. Renk erken koyulaştığından meyve olgunlaşmadan olgun görünebilir; hasat zamanı renge göre değil, olgunluk ölçütlerine göre belirlenmelidir.
Samsun’da MM106 anacı üzerinde yapılan denemede yedi çeşit içinde en ağır meyve Starkrimson Delicious’ta ölçülmüştür (173,9 g).
- Meyve ağırlığı
- 173,9 g (Samsun, MM106)
- Renk deseni
- Çizgisiz, tam kırmızı
- Meyve eti
- Sert, şekerli, sulu
Hasat
Starking ile aynı zamanda ya da biraz önce olgunlaşır. Isparta’da tam çiçeklenmeden hasada 150–160 gün geçer.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Çeşide özgü bir hastalık değerlendirmesine ulaşılamamıştır. Ana çeşit Red Delicious, Purdue Üniversitesi’nin tablosunda karalekeye hassas olarak değerlendirilir. Delicious grubunun yüksek soğuklama ihtiyacı olduğu bildirilmektedir.
Öne çıkan özellikler
- Çizgisiz, parlak tam kırmızı renk.
- Spur tipi, erken meyveye yatan verimli ağaç.
- Isparta’da ana çeşit ve tozlayıcı.
Dikkat
- Renk olgunluktan önce gelir.
- M9 anacıyla önerilmez.
- Golden grubundan tozlayıcı gerekir.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Bisbee, R.A. Starkrimson Delicious. ABD bitki patenti PP1,565 (1957).
- The Starkrimson (Bisbee Strain) Delicious Apple. Journal of the American Pomological Society 11(2): 31 (1956).
- UK National Fruit Collection. Starkrimson Delicious.
- Öz, F. (1974). Yarı Bodur (Spur Tipi) Elma Çeşitlerinin Özellikleri ve Yetiştiriciliği. Bahçe 7(3–4): 15–22.
- Öztürk, A., Öztürk, B. (2016). Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 31(1): 1–8 (Samsun).
- TÜRKPATENT. Isparta Elması, Coğrafi İşaret No. 1431.
- Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Milli Tescil Listesi.
- TTSM. Meyve ve Asma Tescilli Çeşitler Listesi.
