Yeni Zelanda kökenli Braeburn, gevrek, sulu ve mayhoş-tatlı meyveleri ve uzun depolama ömrüyle bilinen geç olgunlaşan bir çeşittir. Erken meyveye yatar. Eğirdir’deki denemede ekim ortasında hasat edilmiştir.
- Köken
- Yeni Zelanda – Upper Moutere
- Tür
- Şans çöğürü
- Ebeveyn
- Genomik çalışmaya göre Delicious × Sturmer’s Pippin
- Türkiye tescili
- 28.01.2008 (Meyvecilik Araştırma Enstitüsü)
- Ağaç
- Standart, erken meyveye yatar
- Meyve rengi
- Sarı-yeşil zemin üzerinde %60–80 kırmızı
- Olgunlaşma
- Geç (Eğirdir’de ekim ortası)
- Tozlanma
- Tozlayıcı çeşit gerekir (S-genotipi S9S24)
Köken
Braeburn, Yeni Zelanda’da Upper Moutere yakınlarında bulunan bir şans çöğürüdür; ticari yetiştiriciliği 1950’lerde başlamıştır. Uzun süre Lady Hamilton’un ebeveyni olduğu düşünülmüş, ancak 2020’de yayımlanan geniş kapsamlı bir genomik çalışma ebeveynlerini Delicious ve Sturmer’s Pippin olarak belirlemiştir. Türkiye’de tescillidir.
Ağaç yapısı ve verim
Maryland Üniversitesi’ne göre çok erken meyveye yatan bir çeşittir; ağaçların genç yaşta aşırı ürüne zorlanmaması önerilir.
Çiçeklenme ve tozlanma
Orta dönemde çiçeklenir; Konya’da M9 anacıyla yapılan denemede incelenen çeşitler içinde en geç çiçeklenen çeşit olmuştur. Tozlayıcı çeşit gerektirir. S-genotipi S9S24’tür; bu genotipe göre Galaxy, Granny Smith, Cripps Pink ve Golden Delicious ile tam uyumlu, Fuji ile yarı uyumludur. Çiçeklenme zamanlarının çakışması ayrıca gereklidir.
Meyve özellikleri
Meyveleri oval, küçük-orta iriliktedir; sarı-yeşil zemin üzerinde %60–80 oranında kırmızı renk taşır. Eti gevrek, sert ve suludur; tadı mayhoş-tatlıdır. Eğirdir’de MM106 anacı üzerinde yapılan çalışmada hasatta ortalama meyve ağırlığı 222,8 g olmuş ve denemedeki üç çeşit içinde en iri meyveli çeşit bulunmuştur.
- Meyve ağırlığı
- 222,8 g (Eğirdir, MM106)
- SÇKM
- %13,75 (Eğirdir)
- Meyve eti
- Gevrek, sert, sulu
- Depolama
- Yaklaşık 10 ay (WSU, UMD)
Hasat ve depolama
Geç olgunlaşan bir çeşittir. Eğirdir’de 2006 ve 2007’de 17–22 Ekim arasında hasat edilmiş, tam çiçeklenmeden hasada 177–180 gün geçmiştir; aynı bahçede Galaxy Gala’dan yaklaşık 7–8 hafta sonra olgunlaşmıştır. Konya’da da hasat olumuna en geç ulaşan çeşitler Braeburn ve Fuji olmuştur.
Depolama ömrü uzundur. Ancak Braeburn, depoda iç kararmaya (Braeburn kararma bozukluğu) hassastır: kontrollü atmosferde optimumun üzerindeki CO2 kararmayı artırırken gecikmeli kontrollü atmosfer uygulaması ve kalsiyum-potasyum gübrelemesi azaltmıştır. Depolama koşulları bu çeşide göre ayarlanmalıdır.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Üniversite kaynaklarında karaleke ve ateş yanıklığına hassas olarak değerlendirilir; acı beneğe de hassastır. Külleme konusunda kaynaklar farklı değerlendirme yapar (PNW hassas, Purdue orta dayanıklı); bu nedenle küllemeye karşı da koruma ihmal edilmemelidir.
Öne çıkan özellikler
- Gevrek, sulu, mayhoş-tatlı meyve.
- Erken meyveye yatar.
- Uzun depolama ömrü.
Dikkat
- Depoda iç kararmaya hassas.
- Karaleke, ateş yanıklığı ve acı beneğe hassas.
- Uzun yetişme süresi ister (Eğirdir’de ~180 gün).
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- UK National Fruit Collection. Braeburn.
- Muranty, H. ve ark. (2020). Using whole-genome SNP data to reconstruct a large multi-generation pedigree in apple germplasm. BMC Plant Biology 20: 2.
- Atay, A.N., Pırlak, L., Atay, E. (2010). Tarım Bilimleri Dergisi 16(1): 1–8 (Eğirdir).
- Arıkan, Ş., İpek, M., Pırlak, L. (2015). Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi 3(10): 811–815 (Konya).
- Hatoum, D. ve ark. (2014). Horticultural Science (Prague) 41(1): 19–26 (Braeburn kararma bozukluğu).
- WSU Tree Fruit. Braeburn.
- Miah, M., Farcuh, M. (2023). Important Apple Cultivars in the Mid-Atlantic Region. UMD Extension EB-2023-0684.
- PNW Plant Disease Management Handbook. Apple cultivar susceptibility.
- Meyvecilik Araştırma Enstitüsü. Tescilli Çeşitlerimiz.
