Avustralya kökenli Granny Smith, parlak yeşil kabuklu, sert ve mayhoş etli, geç olgunlaşan bir çeşittir. Uzun süre depolanabilir. Kısmen kendine kısırdır ve uyumlu bir tozlayıcı çeşit gerektirir.
- Köken
- Avustralya – Eastwood, Yeni Güney Galler (1860’lar)
- Tür
- Şans çöğürü
- Türkiye tescili
- Tescilli (Atatürk Bahçe Kültürleri MAE Milli Tescil Listesi)
- Ağaç
- Kuvvetli, uçlarda meyve verme eğilimli
- Meyve rengi
- Parlak yeşil
- Olgunlaşma
- Geç (tam çiçekten hasada ~180 gün)
- Tozlanma
- Kısmen kendine kısır (S-genotipi S3S23)
Köken
Granny Smith, 1860’larda Avustralya’da, Sidney yakınlarındaki Eastwood’da bulunmuş bir şans çöğürüdür ve adını Maria Ann Smith’ten alır. En yaygın anlatıya göre Tasmanya’dan gelen French Crab meyvelerinin tohumlarından çıkmıştır; ancak gerçek ebeveynliği doğrulanamamıştır. Önemli dikimler 1920’lerden itibaren yapılmıştır. Türkiye’de milli tescil listesinde yer alır.
Ağaç yapısı ve verim
Meyve tomurcuklarını başlangıçta bir-iki yaşlı dalların uçlarında, sonra yan dallarda oluşturan, uçlarda gelişme eğilimli bir çeşittir; terbiyede kör odun bölgeleri oluşmamasına dikkat edilmelidir. Yeni Zelanda’da MM106 anacı üzerinde orta kuvvette gelişmiştir. Çoğu yıl kendi kendini seyreltir ama periyodisiteye eğilimi olabilir; kimyasal seyreltme dikkatli yapılmalıdır.
Çiçeklenme ve tozlanma
Geç çiçeklenen bir çeşittir. Kısmen kendine kısırdır; Red Delicious ve Golden Delicious gibi uyumlu diploit çeşitlerden polen sağlanmalıdır. S-genotipi S3S23’tür; bu genotipe göre Galaxy, Fuji, Braeburn ve Delicious grubu ile tam uyumludur. Çiçeklenme zamanlarının çakışması ayrıca gereklidir.
Meyve özellikleri
Meyveleri yuvarlak-konik ve orta iriliktedir. Kabuğu parlak yeşil, olgunlukta yeşilimsi sarıdır; çizgi yoktur ve kabuk gözenekleri belirgindir. Eti yeşilimsi beyaz, sert, sulu, mayhoş ve ferahlatıcıdır. Isparta’da M9 anacı üzerinde yapılan 2024 tarihli bir çalışmada incelenen çeşitler içinde en ağır meyve Granny Smith’te ölçülmüştür (248,6 g).
- Meyve ağırlığı
- 165–205 g (Yeni Zelanda); 248,6 g (Isparta, M9)
- Meyve eti
- Yeşilimsi beyaz, sert, sulu
- Tat
- Mayhoş, ferahlatıcı
- Depolama
- Uzun (WSU’ya göre 12 ay)
Hasat ve depolama
Geç olgunlaşan, uzun yetişme süresi isteyen bir çeşittir; tam çiçeklenmeden hasada yaklaşık 180 gün geçer (Meyvecilik Araştırma Enstitüsü; ABD Pasifik Kuzeybatısı). Samsun’daki denemede de yedi çeşit içinde en geç hasat edilen çeşit olmuştur. Hasat olgunluğunun belirlenmesinde kabuk rengi ve nişasta testi kullanılır. Erken hasat edilen meyvelerde yeme kalitesi ve depolama ömrü düşer, depoda kabuk yanıklığı (scald) artar.
Hastalık ve dikkat edilecekler
Üniversite kaynaklarında karalekeye ve küllemeye hassas, ateş yanıklığına çok hassas olarak değerlendirilir. Güneşe açık meyvelerde güneş yanığı görülebilir.
Öne çıkan özellikler
- Parlak yeşil, sert ve mayhoş meyve.
- Uzun depolama ömrü.
- İri meyve (Isparta’da 248,6 g).
Dikkat
- Uzun yetişme süresi ister (~180 gün).
- Erken hasatta depo yanıklığı riski.
- Ateş yanıklığına çok hassas.
Bu sayfadaki bilgiler, aşağıda listelenen bilimsel yayınlardan, patent metinlerinden, üniversite yayım kaynaklarından ve resmî kurum kaynaklarından derlenmiştir. Meyve ağırlığı, çiçeklenme ve hasat zamanı gibi değerler yöreye, yıla, anaca, ağaç yaşına ve bakıma göre değişir; verilen sayılar ilgili çalışmanın koşullarına aittir. Bölgenize uygun çeşit, anaç ve tozlayıcı seçimi için ziraat mühendislerimize danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- Warrington, I.J. (1994). The 'Granny Smith' Apple. Fruit Varieties Journal 48(2): 70–73.
- WSU Tree Fruit. Granny Smith.
- Bayındır, Yıldırım, Pepe (2026). Turkish Journal of Science and Engineering 8(1): 46–51 (Isparta).
- Öztürk, A., Öztürk, B. (2016). Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 31(1): 1–8 (Samsun).
- Meyvecilik Araştırma Enstitüsü (Eğirdir). Elma Yetiştiriciliği.
- PNW Plant Disease Management Handbook. Apple cultivar susceptibility.
- Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü. Milli Tescil Listesi.
